Categorie: Non Fictie
-
Grabbelton van leuke weetjes
Door: Adri Altink
Als we de mens op aarde bestuderen doen we dat onbewust altijd vanuit een geo- en antropocentrische blik. We zijn een beetje als de slager die zijn eigen vlees beoordeelt: op zijn zachts gezegd vooringenomen en geneigd vooral te laten zien waartoe we allemaal in staat zijn. De Poolse auteur Ewa Solarz en haar landgenoot, tekenaar Robert Czajka, proberen dat in Aardbewoners anders te doen. Ze baseren zich op een rapport van een Expeditie voor Interplanetair Onderzoek dat het hele universum bestudeert en dus met distantie naar de wezens op de planeet Aarde kijkt.
-
Jonge Oogst – non-fictie – week 16
Door: Carolien Lohmeijer
Meestal signaleren we in deze rubriek vrij recente boeken. Maar het boek Dit is een dictatuur is op dit moment qua thematiek actueel, en daarom brengen we het hier nu ook onder de aandacht. Het is een van oorsprong Spaans boek dat al bijna vijftig jaar geleden verschenen is. Het legt aan kinderen uit wat een dictator is, wat in een totalitair regime de gevaren van ‘anders denken’ zijn en wat het belang van democratie is.
-
Leren leren
Door: Adri Altink
Een beroemde anekdote over schrijver Simon Vestdijk – zou zijn naam op scholen nog ooit vallen? – is dat hij zijn stofzuiger aanzette om zich op zijn schrijven te kunnen concentreren; dan had hij in elk geval geen last van overvliegende straaljagers. Kun je je met lawaai wel concentreren? In Train je Brain gaan Annemarie Venemans en Esther Walraven tamelijk uitvoerig op die vraag in. ‘Totale stilte werkt het allerbeste’ is hun uitgangspunt. Maar echt stil is het nooit: er tikt altijd een klok of je hoort pratende mensen of verkeer: ‘Dan kan muziek soms juist helpen; je wordt dan niet door elk geluidje afgeleid’. Wat Vestdijk (door de auteurs niet genoemd overigens) deed was dus zo gek nog niet.
-
Het is heel normaal om je niet normaal te voelen
Door: Adri Altink
De Duitse Katherina von der Gathen (1972) geeft seksuele voorlichting aan kinderen. Ze is ook schrijfster van non-fictie kinderboeken en het is dus geen wonder dat de onderwerpen daarvan met voorlichting aan kinderen te maken hebben. De meest uiteenlopende zaken komen langs: lichamelijke en geestelijke gezondheid, gender, schoonheidsidealen (en wat je je daarvan wel of niet moet aantrekken), wat je lichaam allemaal kan, communicatie en natuurlijk verliefdheid en seksualiteit. Per onderwerp zijn er korte blokjes tekst. In haar meest recente boek ‘AnyBody. Alles wat je altijd al wilde weten over je lichaam’ komen de meest uiteenlopende zaken langs: lichamelijke en geestelijke gezondheid, gender, schoonheidsidealen (en wat je je daarvan wel of niet moet aantrekken), wat je lichaam allemaal kan, communicatie en natuurlijk verliefdheid en seksualiteit. Per onderwerp zijn er korte blokjes tekst.
-
Jonge Oogst – non fictie – week 48
Door: Carolien Lohmeijer
De inhoudsopgave van Het Efteling sprookjesbakboek dat deze week bij uitgeverij Rubinstein is verschenen, maakt je meteen blij en nieuwsgierig. Niet alleen door de aantrekkelijke vormgeving, maar ook door de aangekondigde recepten: de koekjes van Roodkapje voor oma, bokkenpootjes van de wolf en de zeven geitjes, speculaaspoppen van Pinokkio en knapperige stokjes met rode pesto van het meisje met de zwavelstokjes, en nog veel meer!
-
De belangrijkste fabriekjes op aarde
Door: Adri Altink
Met kinderboeken over de plantenwereld kunnen intussen hele bibliotheekkasten worden gevuld. Toch komen er steeds weer nieuwe. Over die wondere wereld raak je niet snel uitgepraat. Met De plant die aan land krooplegt Casper van der Kooi, bioloog aan de Rijksuniversiteit Groningen, op zijn manier uit hoe fascinerend het gedrag van planten is. Op een toon van “Wist je dat…?” serveert hij in heel kort bestek allerlei weetjes over planten die de nieuwsgierigheid prikkelen.
-
1.000.000.000.000.000.000.000
Door: Adri Altink
In de serie ‘Bliksemlezen’ van uitgeverij Van Goor, waarin eerder al boekjes verschenen over slaap en zoetigheid is nu de kosmos aan de beurt. Het zijn handzame boekjes in simpele taal voor de laagste klassen van het basisonderwijs. Ze (er is intussen alweer een nieuw deeltje over dinosaurussen verschenen) stellen steeds heldere vragen zoals in dit boekje van wetenschapsjournalist Govert Schilling: ‘Kun je sterren zien die niet meer bestaan?’ en ‘Wat is een exoplaneet?’
-
De centerback heeft een oogcorrectie nodig
Door: Adri Altink
Vorig jaar verscheen een nieuw alfabetboek met de (ironisch bedoelde?) aanmatigende titel Het Allermooiste, Buitengewone en Complete Boek van alle Letters van Tom Schamp. Hij noemt zijn boek een abecedarium. Dat is ook wel terecht omdat zijn boek naast de vorm van de letters vooral het gebruik ervan in woorden en zinnen laat zien. Ton Schamp is een Belgische illustrator van kinderboeken met een voorliefde voor drukke fantasievolle tekeningen vol grapjes.
-
Verhalen waar wel een hout van klopt
Door: Adri Altink
Wie is als kind niet opgegroeid met beren? Met knuffelbare als de teddybeer en later misschien als vermaak in een circus een beer die danste of andere kunstjes kon. Beer Baloe kwam tot ons via boeken en films onder de titel Jungleboek en Paddington op dezelfde manier. Voor volwassenen wordt de beer ineens een gevaar […]
-
Persoonlijke toon in queerboek
Door: Adri Altink
In het Nawoord bij Proud schrijft auteur Nadine Swagerman: ‘Ik had dit boek nog minstens 100 pagina’s dikker kunnen maken’. Dat is een opvallende zin voor wie haar boek heeft gelezen en vast kan stellen dat het een zeer gedetailleerd, bijna encyclopedisch, overzicht is van alles wat te maken heeft met de queerwereld. Alle aspecten, zoals terminologieën (‘labels’), seks, relaties en de geschiedenis van queer komen in alle nuances langs. Het boek is bovendien geschreven voor een brede groep lezers: jongeren die zich voor het eerst vragen stellen over hun geaardheid binnen het lhbtiqap+-spectrum, maar ook voor ouders, familieleden, docenten, sportcoaches enzovoort. Dat alles om elke verlegenheid om vragen te durven stellen met zachte hand weg te masseren.
-
Twijfel is macht
Door: Adri Altink
Jan Paul Schutten, auteur van een alsmaar groeiende lijst van kinderboeken over geschiedenis en wetenschap, vermeldt een anekdote in zijn pas verschenen Complot. Je moet complotdenkers niet bestrijden door te doen alsof ze gek of dom zijn, wil hij maar zeggen. Ga met ze in gesprek door vragen te stellen, becommentarieer de antwoorden niet, maar vraag door. Dat is wat Schutten op een bepaalde manier zelf ook doet in zijn jongste boek. Hij toont uitvoerig aan hoe complotdenkers argumenteren en hoe hun beweringen gemakkelijk onderuit te halen zijn, maar hij duikt ook in de redenen waarom zij – vaak geen domme mensen – tot hun stellingen komen. En: hoe iedereen vatbaar kan worden voor dergelijke theorieën door denkfouten die we allemaal maken in ons dagelijkse leven.
-
Speelse kijk op gevoelens
Door: Adri Altink
Het grote boek van alle emoties is typisch zo’n boek dat uitnodigt om het samen met kinderen te lezen. Er valt van alles in te beleven aan de illustraties, maar ook aan de losse, korte teksten. De emoties die onder de loep worden gelegd zijn liefde, boosheid, onzekerheid, blijheid, jaloezie, dankbaarheid, verveling, verdriet, angst en eenzaamheid. Alle hoofdstukken hebben een vast stramien. Steeds is er als begin een twee pagina’s beslaande tekening waarop van alles te ontdekken valt dat te maken heeft met het onderwerp waarop op de volgende twee pagina’s wordt ingegaan. Elk van de platen heeft twee vaste figuurtjes, een slakje en het hoofdpersonage ‘Voel!’.
-
Een bungeejumpend nijlpaard en pomodoro’s
Door: Adri Altink
Clickbaits, de koppen boven artikelen die iets spannends suggereren dat niet wordt waargemaakt, maar je intussen wel hebben overgehaald er op te klikken: internet is er van vergeven. Jan Paul Schutten past ze diverse keren toe in zijn boek Schaam je gerust dood voor je ouders. De titel zelf is er al zo één. Je slaat het boek toch sneller open dan wanneer er ‘Tips waar tieners wijzer van worden’ of iets dergelijks op het omslag had gestaan. Met clickbaites (te vertalen als ‘klik-aas) op internet zit je voor je het weet in een fuik. Schutten maakt er niet alleen gebruik van, maar legt ook in heldere bewoordingen uit hoe het werkt en waarom je geneigd bent dat soort koppen aan te klikken. Waarom we dat doen heeft alles te maken met hoe ons brein en onze hormonen werken.
-
Globetrotterend van de oertijd naar Greta Thunberg
Door: Adri Altink
De Belgische journaliste en dichteres Barbara de Munnynck publiceerde onlangs Een kleine wereldgeschiedenis in grote data. Als je nog geen liefhebber van geschiedverhalen was word je het door dat boek alsnog. Het in het afgelopen voorjaar verschenen boek is breed van opzet, laat het belang van historische feiten zien en is daarnaast ook nog eens erg humoristisch. Illustratrice Isabelle Geeraerts geeft in haar omslagtekening treffend de sfeer weer: een kind zit, verdiept in een boek in een grote leunstoel waaromheen historische figuren geschaard staan die allemaal nieuwsgierig lijken te gluren naar wat er over hen wordt geschreven.
-
Trouwen met een stinkende reus
Door: Adri Altink
‘Geweldige verhalen die mensen elkaar gedurende duizend jaar hebben verteld om het menselijk bestaan en de wereld om hen heen te verklaren’, zo noemt Thiago de Moraes de oeroude overleveringen van volkeren over de hele wereld die hij opnam in zijn Mythenatlas. ‘De plek waar mensen wonen en de manier waarop ze leven bepaalt voor een groot deel hun ideeën over de wereld’, schrijft hij iets verder. In zijn boek heeft hij een groot aantal van die verhalen verzameld, afkomstig uit twaalf regio’s over de hele wereld: Noord-Amerikaanse stammen, de Azteken, Ierland, de Yanomami in Zuid-Amerika, de Yoruba in Afrika, de Grieken, Egyptenaren, Noren, de Slavische landen, de Hindoes, Japan en Polynesië.
-
Een gat in de Hollandse oliebol
Door: Adri Altink
Kort na elkaar, in juni en september van dit jaar, zijn twee boekjes verschenen in wat bij de uitgever een nieuwe serie zou kunnen worden onder de kop ‘Bliksemlezen’. Wetenschapsjournalist Mark Traa schrijft erin over vragen van kinderen. In het eerste deeltje ging het over dromen en slapen, zowel bij mensen als dieren, onder de titel Hoe stop je een nachtmerrie? Het tweede deeltje, Ga je echt stuiteren van suiker? bespreekt alles wat samenhangt met snoepen. De boekjes hebben een handzaam formaat; ze passen bijna in jaszak. Handig om bij de hand te hebben als je voor een snoepkraam op de kermis staat en nog eens wil opzoeken of het slim is daar toe te happen. Van Traa is geen vermanende schoolmeester: snoepen mag, het is gewoon lekker. Maar weet wel wat er in zit.
-
Hersenen en digitale valkuilen
Door: Adri Altink
De Zweedse psychiater Anders Hansen legt in Digibrein haarfijn uit wat de (steeds intensiever wordende) omgang met telefoons en andere beeldschermen doet met onze hersenen. Dat de leesvaardigheid zich beter ontwikkelt als we van papier lezen in plaats van digitaal is maar een van zijn beweringen. […] Hansen hangt zijn boek op aan vier personificaties van gedragingen die een gevolg zijn van de beïnvloeding van ons savannebrein door de digitalisering. Het zijn Fladderige Freek (die zich maar moeilijk kan concentreren en zijn aandacht verdeelt over alles), Hanna Heeftgeentijd (die voortdurend gestresst is en overal te laat bij is), #Ping (die de hele dag op social media zit, alsmaar aan ideaalbeelden wil voldoen en veel geliket wil worden) en Slaperige Sam (die overdag versuft is en ’s nachts niet kan slapen door zijn voortdurende staren naar beeldschermen).
-
De geschiedenis van de mens
Door: Wendy de Bert
Lange tijd hebben we geloofd dat Neanderthalers oerdom, ongemanierd en onderontwikkeld waren. En dat wij, moderne mensen, ooit uit apen zijn ontstaan. Grote kans zelfs dat je dit nog steeds denkt. Wetenschap ontwikkelt zich continu en we krijgen steeds meer inzicht in de ontstaansgeschiedenis van de mens. Wat we tot nu toe weten over onze voorouders en hoe de mensheid zich heeft ontwikkeld tot één mensensoort – Homo sapiens – lees je in het informatieve jeugdboek Van oermens tot jou, van schrijfster Tialda Hoogeveen, met illustraties van Annemiek Schellenbach.
-
Een kattendrol is een Wikipedia
Door: Adri Altink
Lotte Stegeman vertelt over de samenleving van de kip (‘een knappe kakelaar’) in haar nieuwste dierenboek Slimmer dan je denkt. Het gaat inderdaad over allerlei slimmigheden die logenstraffen dat het voor dieren met heel wat minder hersens dan wij mensen maar behelpen is om de dag door te komen. Ze zijn soms zelfs slimmer dan wij. Illustrator is opnieuw, net als in Ik voel ik voel wat jij niet ziet (over emoties bij dieren) van Stegeman uit 2022, Mark Janssen. De boeken lijken qua opmaak dan ook erg op elkaar en dat is een positieve kwalificatie. […] Stegeman en Janssen hebben een vrolijk, aanstekelijk en wetenschappelijk verantwoord boek gemaakt. Het zou niet mogen verbazen als het op gaat duiken op kandidatenlijsten voor kinderboekenprijzen: Slimmer dan je denkt is Gouden Griffel waardig.
-
Platte neuzen en flaporen zijn ook mooi
Door: Adri Altink
Het is opvallend hoe vaak kinderboeken weten aan te sluiten bij de tijdgeest en lopende discussies. In het nog korte bestaan van Jong Literair Nederland kwamen boeken voorbij over gevaren van plastic, over de afvalberg, over klimaatverandering en grensoverschrijdend gedrag. […] Lichamen zijn leuk is daarom een boek waarin kleine kinderen in hun eentje kunnen bladeren om mensen in al hun verschijningvormen te zien, maar vooral een dat uitnodigt om samen te bekijken en op zoek te gaan naar allerlei kenmerken en die te benoemen om vervolgens te fantaseren over je reactie als je afgebeelde mensen in je dagelijkse leven tegenkomt.
Recent
-
Wie een zuiver hart heeft, krijgt altijd antwoord
Door: Wendy de Bert -
Jonge Oogst – prentenboeken 3+ – week 22
Door: Ardie Bos -
Geen gewone tuin
Door: Saskia M. Toussaint -
Bijzonder ge(s)laagde jeugdroman
Door: Kris Mattheeuws -
Jonge Oogst – YA – week 21
Door: Miet De Bruyn -
Zwarte stof laat alle magie verdwijnen
Door: Alma Lanjouw -
De donkerte verkennen
Door: Saskia M. Toussaint -
Jonge Oogst – 7 – 10 jaar – week 20
Door: Marjet Maks -
Over de avonturen van een worm
Door: Iris Kraaij -
Pareltje
Door: Ardie Bos -
Miet De BruynMeedeinen
-
Wie is er nou bang voor een wolf?
Door: Melanie Roseboom -
Jonge Oogst – non-fictie – week 19
Door: Carolien Lohmeijer -
Verder na je coming-out
Door: Bart Jongeling -
Vriendelijkheid met gaatjes
Door: Esther Bos -
Jonge Oogst – 3-6 jaar – week 18
Door: Ardie Bos -
De zee in jezelf
Door: Evert Zoutewelle -
Jonge Oogst – YA – week 17
Door: Miet De Bruyn -
Geen hoed want de pet staat te goed?
Door: Alma Lanjouw -
Een puzzel van tijd, identiteit en moed
Door: Tessa Uiterwijk (16 jaar)
