Waar is het tegenwoordig nog donker? Zo donker dat je de sterrenhemel kunt zien? Zo donker dat je nachtvogels kunt zien vliegen of vuurvliegjes ontwaart in de struiken? Zo donker dat je juist steeds meer ziet zodra je ogen gewend zijn aan de duisternis. Het kan, als je het maar tijd geeft.
In Donker is dromen wordt de donkerte verkend in prachtige aquarelillustraties, veelal in diverse blauwschakeringen, maar het sferische prentenboek begint met een zwoel landschap waar de roze-oranje gloed bijna licht geeft en van het papier zindert, zo warm. Drie kinderen en een hondje liggen, leunen loom en we lezen: ‘Donker is … doezelig soezelig sloom’. Bijna elke opengeslagen pagina eindigt met een zinnetje over wat donker eigenlijk is. Het zijn geen hoogdravende ontdekkingen, maar juist fijne bewustwordingen. Donker is niet eng! Donker is nodig om zaadjes te laten ontkiemen, om een schat te verstoppen, om beter te horen, om je ogen te sluiten en dan op avontuur te gaan in je eigen dromen. Donker is…
Jane Kohuth is een Amerikaanse auteur van prentenboeken en boeken voor beginnende lezers, denk aan Anne Frank’s Chestnut Tree. Dit is haar eerste werk dat in het Nederlands is vertaald door niemand minder dan Bette Westera, maar over haar later meer. Het prentenboek is ondergebracht bij een uitgever die weinig prentenboeken publiceert. Dit mag zeker niet onbenoemd blijven, want als er een prentenboek wordt uitgebracht, is het geen doorsnee exemplaar. Vaak zijn ze filosofisch of esoterisch van aard, maar met name de illustraties hebben iets bijzonders. De sfeer is vaak dromerig, de natuur is een belangrijk element en er wordt verbinding gezocht met de gevoelswereld van de lezer. Daardoor zijn de boeken ook aantrekkelijk voor een volwassen publiek en kun je je kind overtuigend meenemen in deze magische werelden. (Een ander voorbeeld daarvan is ook het boek Mijn Jimmy, door Werner Holzwarth met de bijzonder mooie illustraties door Mehrdad Zaeri.)
De uren van de blauwe schemering
Donker is dromen wordt gedragen door de aquarellen van Cindy Derby. In De jongen en de gorilla uit 2020 schildert ze met brede penseelstreken en tegelijkertijd kleine details een grote zachtaardige gorilla die met een jongen praat over het verlies van zijn moeder. Derby’s aquarellen zijn zacht, licht en hebben iets betoverends door de grootse landschappen waarin kleine figuren lopen, zwemmen, fietsen met wapperende haren, varen in een luchtballon of in een klein schip geflankeerd door hoge bergen. Je kunt omarmd worden door grote vleugels van een uil; het is een illustratie die geborgenheid verbeeldt. Haar werk heeft ook een vleug vertederende humor, zoals de dansende skeletten, de twee vogeltjes die parmantig vleugel in vleugel lopen en de lange steltpotige vogeltjes. In Donker is dromen zie je haar kenmerkende stijl terug. In de landschappen zit zowel grootsheid als intimiteit en je ervaart zowel beweging als verstilling. Wapperende haren, dwarrelende vuurvliegjes, stil gesloten ogen waarvan de wimpers licht geven als twee kleine diertjes. Een aantal illustraties doet denken aan het blauwe uur, de kleuren van schemering waarin je het donker ziet worden, maar ook aan de magie van de dansende lichtbanen van het noorderlicht.
Schip met zure appelen
Het oeuvre van Bette Westera (1958) is enorm breed. Naast het schrijven van (filosofische) prentenboeken, gedichten en liedjes heeft ze veel vertaald en daarvoor diverse nominaties en prijzen ontvangen. De vertalingen zijn vrijwel altijd op rijm, denk aan Dr. Seuss met de klassiek geworden zin ‘Groene eieren met ham, die lust ik niet hoor Sam!’ uit Groene eieren met ham. Ook deze vertaling van The dark is for… is geslaagd, want nergens knelt de tekst en het rijm is lichtvoetig en ongedwongen. Kleine woordgroepen spreken tot de verbeelding, want in de zee ‘schitteren schubbetjes’ en het donker is ‘glanzend, glitterend… schitterend’. Tot slot nog dat schip met zure appelen dat aankomt varen en lek raakt, en hoe! Water is in dit boek nooit ver weg, want de regen roffelt en we zien de drie kinderen en het hondje genieten van de verkoelende onweersbui.
Wat een geslaagde combinatie is dit prentenboek! De poëtische tekst en illustraties versterken elkaar en je kunt er keer op keer van genieten, omdat het zoveel aan de verbeelding overlaat. Het is net zoals met het donker; hoe meer tijd je neemt, hoe meer je ziet.
