Lange tijd hebben we geloofd dat Neanderthalers oerdom, ongemanierd en onderontwikkeld waren. En dat wij, moderne mensen, ooit uit apen zijn ontstaan. Grote kans zelfs dat je dit nog steeds denkt. Wetenschap ontwikkelt zich continu en we krijgen steeds meer inzicht in de ontstaansgeschiedenis van de mens. Wat we tot nu toe weten over onze voorouders en hoe de mensheid zich heeft ontwikkeld tot één mensensoort – Homo sapiens – lees je in het informatieve jeugdboek Van oermens tot jou, van schrijfster Tialda Hoogeveen, met illustraties van Annemiek Schellenbach.
Een complexe geschiedenis van de mens
In dit non-fictieboek kom je alles te weten over de verschillende mensensoorten die op deze aardbol hebben rondgelopen. Al heel snel blijkt dat de geschiedenis van de mens ingewikkelder en uitgebreider is dan je zou denken.
Om te begrijpen waar de moderne mens vandaan komt, moet je eerst kijken naar wat de mens nou eigenlijk is en waar het allemaal begon. Al in het begin van het boek wordt een veel voorkomend misverstand opgehelderd: wij stammen niet rechtstreeks af van apen, maar hebben wel een gezamenlijke voorouder. Al weten we nog steeds niet wie die voorouder dan is.
Hoogeveen is duidelijk en eerlijk in haar beschrijving van de menselijke evolutie: veel weten we nog niet, veel kennis en wetenschappelijk bewijs ontbreekt nog en dit boek is enkel gebaseerd op kennis die we nu hebben. Dat maakt dit een mooi informatief boek dat vooral pleit voor goed wetenschappelijk onderzoek en het voortzetten van nieuwsgierigheid naar ons verleden. Ondanks de complexiteit van de materie oogt het boek rustig en evenwichtig. Hoogeveen weet begrijpelijk uit te leggen hoe de afgelopen 2,5 miljoen jaar aan menselijke historie in elkaar steekt.
Een hoofd vol hersenen
Om de geschiedenis van de mens te kunnen uitleggen, besteedt Hoogeveen ook de nodige aandacht aan de vraag: ‘Wat is eigenlijk een mens?’. Hoe verschillen wij van andere zoogdieren en op welke gebieden is Homo sapiens anders dan eerdere mensensoorten? Dit wordt uitgelegd met behulp van de mooie en heldere illustraties van Schellenbach die de tekst verder tot leven brengen en soms lastige materie verduidelijken. In haar tekeningen is bijvoorbeeld te zien dat de hersenen van Neanderthalers groter waren dan de hersenen van de moderne mens nu. Waren Neanderthalers dus toch slimmer dan we altijd hebben gedacht?
Niet alleen biologische verschillen en overeenkomsten worden in de boek behandeld. Sterk is dat Van oermens tot jou ook kijkt naar wat ons als mens nog meer zo bijzonder maakt: taal, communicatie, het gebruik van gereedschappen. En dat we sinds het begin der tijden al kunst maken! Van grottekeningen toen tot graffiti nu, en van schelpenkettingen in de oertijd tot gouden sieraden in de moderne tijd.
Van Handige Harrie tot Homo sapiens genaamd Jebel
Uiteraard worden alle (tot nu toe bekende) mensensoorten besproken. Per soort is een overzicht opgenomen van wat hen kenmerkt, waarbij zowel naar biologische eigenschappen als naar gedrag wordt gekeken. Bij iedere mensensoort leer je meer over de plek waar deze soort leefde, hoe de wereld er toen uitzag en welke overblijfselen we hebben gevonden: gereedschappen, sieraden of botten. De beschrijvingen van de verschillende mensensoorten wordt toegankelijker gemaakt voor de jonge doelgroep door wat lichte humor toe te voegen aan de personalia van de mensensoorten en de namen die ze hebben gekregen: Handige Harrie, Odette, Heidi of de Homo sapiens genaamd Jebel. Op deze manier worden het sympathieke personen, bijna mensen van vlees en bloed.
Iedere mensensoort is voorzien van een mooie illustratie als pasfoto en met een wereldkaart ter verduidelijking. Op andere plekken in het boek zou een dergelijke kaart of verdere topografische informatie ook zeker wenselijk zijn, dat is waar het boek soms tekort schiet.
Door het geheel aan wetenschappelijk bewijs, verhalen, nieuwsberichten en theorieën is Van oermens tot jou niet een simpel naslagwerk, maar vooral een boek dat nieuwsgierig maakt. Het vertelt een verhaal dat de komende decennia nog verder aangevuld zal worden dankzij gedegen wetenschappelijk onderzoek. Een boek waardoor je gefascineerd raakt door jouw eigen verleden.
