Vorig jaar verscheen een nieuw alfabetboek met de (ironisch bedoelde?) aanmatigende titel Het Allermooiste, Buitengewone en Complete Boek van alle Letters van Tom Schamp. Hij noemt zijn boek een abecedarium. Dat is ook wel terecht omdat zijn boek naast de vorm van de letters vooral het gebruik ervan in woorden en zinnen laat zien. Ton Schamp is een Belgische illustrator van kinderboeken met een voorliefde voor drukke fantasievolle tekeningen vol grapjes.
Elmer op zijn kont
Er dringt zich meteen een vergelijking op tussen zijn boek vol letters en dat van Dematons. De grote verschillen die meteen opvallen zijn dat Schamp de meest uiteenlopende figuurtjes tekent met als basisvorm de letter waarover het op de betreffende pagina gaat: voor de E zit bijvoorbeeld olifant Elmer op zijn kont met zijn slurf, voorpoten en achterpoten als de drie dwarsstrepen van de letter. Al die tekeningetjes staan verder op overvolle pagina’s zonder dat ze deel zijn van een totaalscène zoals bij Dematons. De enige uitzondering lijkt de A waarvan alle plaatjes de wereldkaart als achtergrond hebben vanwege de continenten Afrika, Azië, Australië, Antarctica en de beide Amerika’s.
Schamp geeft vooral enorm veel voorbeelden van het gebruik van de afgebeelde letter, en dan niet alleen als begin van een woord. Bij een stapel boeken die in de vorm van een E te zien is staat bijvoorbeeld als uitleg: ‘Geschenken doen aan boeken denken’ waarin alle e’s vetgedrukt zijn.
Die woorden en zinnen zijn niet alleen in het Nederlands, maar ook in het Engels, Frans, Duits, Spaans en zelfs Latijn en Grieks. Soms zijn het betekenisvolle zinnen, maar soms ook bedachte constructies. Zo staat op de pagina met de C het zeer zinnige ‘clubkleuren creëren een collectief’ naast de bijna willekeurige woordcombinatie ‘deze centerback kan een oogcorrectie gebruiken’.
Puzzelen
Schamp schuwt geen moeilijke woorden zoals NIMBY of ‘Arthur Wellesley was de eerste hertog van Wellington’. Op de eerste pagina biedt Letterman, die op elke pagina de boel presenteert, al zijn excuses daarvoor aan: zoek de woorden op in een echt woordenboek, op het internet of vraag raad aan de dichtstbijzijnde volwassene’.
De maker van het boek richt zich dus duidelijk tot de kinderen, maar de lat ligt soms wel hoog. Het is eerder een boek waarin alle leeftijden wel iets van hun gading vinden. Je kunt er eindeloos in dwalen en speuren. De tekeningen zijn vaak leuk bedacht en er zit een stevige scheut humor in. Op de pagina’s over de G bijvoorbeeld wordt de letter uitgebeeld door de linkerhelft van een omgekeerde gitaar (klankkast boven en hals en kop naar beneden) en luidt het bijschrift: ‘gedeeltelijk gelijkgestemde gitaar’ (met alle g’s vetgedrukt).
En het blijft niet bij gewone woorden en zinnen. Je vindt ook bijzondere woorden zoals palindromen (‘droommoord’). Dat zijn steeds kleine verrassingen.
Bovendien heeft Schamp er een soort puzzelboek van gemaakt door de lezer zoekopdrachten te geven. Zo kun je op alle pagina’s op zoek naar een plaatje van Letterman of kat Otto (extra lastig omdat die kat steeds anders gekleed is) of per letter zoveel mogelijk plaatjes verzamelen die te maken hebben met muzikanten, kunstenaars, sporters of eetbare dingen.
Kortom: een boek om steeds opnieuw op te pakken en te ontdekken wat je de vorige keren ontging.
