Auteur: Adri Altink

  • Globetrotterend van de oertijd naar Greta Thunberg

    Door: Adri Altink

    De Belgische journaliste en dichteres Barbara de Munnynck publiceerde onlangs Een kleine wereldgeschiedenis in grote data. Als je nog geen liefhebber van geschiedverhalen was word je het door dat boek alsnog. Het in het afgelopen voorjaar verschenen boek is breed van opzet, laat het belang van historische feiten zien en is daarnaast ook nog eens erg humoristisch. Illustratrice Isabelle Geeraerts geeft in haar omslagtekening treffend de sfeer weer: een kind zit, verdiept in een boek in een grote leunstoel waaromheen historische figuren geschaard staan die allemaal nieuwsgierig lijken te gluren naar wat er over hen wordt geschreven.

  • Trouwen met een stinkende reus

    Door: Adri Altink

    ‘Geweldige verhalen die mensen elkaar gedurende duizend jaar hebben verteld om het menselijk bestaan en de wereld om hen heen te verklaren’, zo noemt Thiago de Moraes de oeroude overleveringen van volkeren over de hele wereld die hij opnam in zijn Mythenatlas. ‘De plek waar mensen wonen en de manier waarop ze leven bepaalt voor een groot deel hun ideeën over de wereld’, schrijft hij iets verder. In zijn boek heeft hij een groot aantal van die verhalen verzameld, afkomstig uit twaalf regio’s over de hele wereld: Noord-Amerikaanse stammen, de Azteken, Ierland, de Yanomami in Zuid-Amerika, de Yoruba in Afrika, de Grieken, Egyptenaren, Noren, de Slavische landen, de Hindoes, Japan en Polynesië.

  • Deze 1 oktober is een druilerige dinsdag. In de trein op weg naar Lotte Stegeman ontving ik daarom al een appje van haar dat ze me met de auto zou komen ophalen van het station. Bij de eerste kop koffie vertelt ze losjes over haar drukke tijd. Net een maand terug van een berentocht in Alaska voor haar nieuwe kinderboek en aansluitend een road trip voor een volwassenenboek, en ook nog eens de start van de Kinderboekenweek waarvoor ze een toer maakt langs scholen en bibliotheken. De kamer in haar huis – ‘gebouwd in 1906’ – is rustig ingericht en ademt een sfeer van denken en doen. Op de piano liggen haar meest recente boeken, Ik voel ik voel wat jij niet ziet over emoties bij dieren en Slimmer dan je denkt over hun intelligentie. Op de tafel waaraan we zitten liggen diverse boeken over beren, deels meegebracht van haar laatste reis. Genoeg te bespreken dus.

  • Een gat in de Hollandse oliebol

    Door: Adri Altink

    Kort na elkaar, in juni en september van dit jaar, zijn twee boekjes verschenen in wat bij de uitgever een nieuwe serie zou kunnen worden onder de kop ‘Bliksemlezen’. Wetenschapsjournalist Mark Traa schrijft erin over vragen van kinderen. In het eerste deeltje ging het over dromen en slapen, zowel bij mensen als dieren, onder de titel Hoe stop je een nachtmerrie? Het tweede deeltje, Ga je echt stuiteren van suiker? bespreekt alles wat samenhangt met snoepen. De boekjes hebben een handzaam formaat; ze passen bijna in jaszak. Handig om bij de hand te hebben als je voor een snoepkraam op de kermis staat en nog eens wil opzoeken of het slim is daar toe te happen. Van Traa is geen vermanende schoolmeester: snoepen mag, het is gewoon lekker. Maar weet wel wat er in zit.

  • Hersenen en digitale valkuilen

    Door: Adri Altink

    De Zweedse psychiater Anders Hansen legt in Digibrein haarfijn uit wat de (steeds intensiever wordende) omgang met telefoons en andere beeldschermen doet met onze hersenen. Dat de leesvaardigheid zich beter ontwikkelt als we van papier lezen in plaats van digitaal is maar een van zijn beweringen. […] Hansen hangt zijn boek op aan vier personificaties van gedragingen die een gevolg zijn van de beïnvloeding van ons savannebrein door de digitalisering. Het zijn Fladderige Freek (die zich maar moeilijk kan concentreren en zijn aandacht verdeelt over alles), Hanna Heeftgeentijd (die voortdurend gestresst is en overal te laat bij is), #Ping (die de hele dag op social media zit, alsmaar aan ideaalbeelden wil voldoen en veel geliket wil worden) en Slaperige Sam (die overdag versuft is en ’s nachts niet kan slapen door zijn voortdurende staren naar beeldschermen).

  • Een kattendrol is een Wikipedia

    Door: Adri Altink

    Lotte Stegeman vertelt over de samenleving van de kip (‘een knappe kakelaar’) in haar nieuwste dierenboek Slimmer dan je denkt. Het gaat inderdaad over allerlei slimmigheden die logenstraffen dat het voor dieren met heel wat minder hersens dan wij mensen maar behelpen is om de dag door te komen. Ze zijn soms zelfs slimmer dan wij. Illustrator is opnieuw, net als in Ik voel ik voel wat jij niet ziet (over emoties bij dieren) van Stegeman uit 2022, Mark Janssen. De boeken lijken qua opmaak dan ook erg op elkaar en dat is een positieve kwalificatie. […] Stegeman en Janssen hebben een vrolijk, aanstekelijk en wetenschappelijk verantwoord boek gemaakt. Het zou niet mogen verbazen als het op gaat duiken op kandidatenlijsten voor kinderboekenprijzen: Slimmer dan je denkt is Gouden Griffel waardig.

  • Een hart van hout

    Door: Adri Altink

    In een bos staat een reusachtige boom die torenhoog naar de hemel reikt en alles onder zich in de schaduw zet. Eén van zijn takken is al sterk genoeg om een olifant te kunnen dragen. En zelfs onder de grond doordringen zijn wortels de hele aarde. Toch kijkt al het leven daar beneden vol respect naar de boom. Met aanbidding zelfs. Eekhoorns nestelen niet in hem, spechten hakken openingen in andere stammen. En de bladsnijdermieren knippen liever in blaadjes van bomen in de buurt. Allemaal niet omdat het niet in de grote boom zou mogen, maar uit bewondering voor hem. Daarmee is pakweg de eerste helft van het verhaal van de reusachtige boom verteld die het belangrijkste personage is van Hout van Kim Crabeels en Dieter de Schutter.

  • Platte neuzen en flaporen zijn ook mooi

    Door: Adri Altink

    Het is opvallend hoe vaak kinderboeken weten aan te sluiten bij de tijdgeest en lopende discussies. In het nog korte bestaan van Jong Literair Nederland kwamen boeken voorbij over gevaren van plastic, over de afvalberg, over klimaatverandering en grensoverschrijdend gedrag. […] Lichamen zijn leuk is daarom een boek waarin kleine kinderen in hun eentje kunnen bladeren om mensen in al hun verschijningvormen te zien, maar vooral een dat uitnodigt om samen te bekijken en op zoek te gaan naar allerlei kenmerken en die te benoemen om vervolgens te fantaseren over je reactie als je afgebeelde mensen in je dagelijkse leven tegenkomt.

  • De Coecoeloerus cnalvoorzyncoppus en andere echte dieren

    Door: Adri Altink

    Wat een plezier moet Philip Bunting hebben gehad bij het schrijven van De meest krankzinnige dieren ter wereld. Op zijn beurt heeft vertaler Robbert-Jan Henkes zich kunnen uitleven op woordspelletjes en grappige taalvondsten. Het is niet mogelijk ook maar één bladzijde in het boek te lezen zonder dat je moet glimlachen of schateren. Als je niet beter weet zou je kunnen denken dat Bunting zijn fantasie heeft botgevierd op niet bestaande dieren. Maar de schroefhoorngeit, de punkschildpad, de macaroni-pinguïn en de plofmier: ze bestaan echt.

  • Kijk uit waarmee je je billen afveegt

    Door: Adri Altink

    Gympie-gympie: grappige naam voor een plant die één van de giftigste ter wereld is. De holle naalden van de plant zijn gemaakt van een soort glas dat zich diep in je huid kan boren als ze afbreken. Beetje gif erbij van de naald en je hebt de ergste pijn die je je kunt voorstellen. Geen wonder dat de wildste verhalen bestaan over paarden die van kliffen sprongen na het eten van de plant en – nog spectaculairder – een militair die zijn billen had afgeveegd met de gympie-gympie.

  • Hoe alle leven een cyclus doorloopt

    Door: Adri Altink

    Er zijn boeken die je van kaft tot kaft kunt lezen en er zijn er waarin je hoofdstukken naar willekeur kunt aansnijden. Elk einde is een nieuw begin van Gabby Dawnay en Margaux Samson Abadie zit daar enigszins tussen. ‘Verhalen’ staat er als kop boven de inhoudsopgave, maar als je die achtereen van voor naar achter of zelfs per hoofdstuk leest, word je al snel verzadigd door de overstelpende vloed informatie en de volheid van de illustraties. Een betere ingang is het register achterin dat je kriskras door het boek kan laten dwalen. Het is een lijst die prikkelender werkt dan een gewone inventaris, zeker als je de opzet van het boek in aanmerking neemt. Elk einde is een nieuw begin is een grabbelton van voorbeelden uit de natuur (dieren en planten) en de kosmos (aarde en ruimte) die worden beschreven naar hun cyclus van ontstaan tot vergaan en weer opnieuw beginnen.

  • Diepzeedier zijn is linke soep

    Door: Adri Altink

    Over bioluminiscentie is het kinderboek Licht verschenen van de Britse illustrator Jennifer N.R. Smith die ook de teksten verzorgde. Dat Jennifer Smith allereerst tekenaar is valt aan de uitgave te zien want Licht is vooral een prachtig geïllustreerd boek. Veel pagina’s hebben de diepdonkere achtergrond van de diepzee, de aardbodem of de nacht, waarop Smith haar talent kan botvieren. Daardoor lijken haar lichttekeningen vol witte of lichtgekleurde stipjes en lijntjes des te meer te stralen. De teksten zijn erg kort gehouden.

  • Contact eist respect voor grenzen

    Door: Adri Altink

    Maar hoe dan? Je lichaam is van jou – over wensen en grenzen raakt aan het actuele onderwerp van grensoverschrijdend (seksueel) gedrag. Hoe pak je dat aan zonder de onbevangenheid van kinderen teveel af te remmen? […] Het is een nuttig en actueel boek, dat nergens te vermanend of te zwaar wordt. De illustraties van Agnes Loonstra dragen daaraan bij. Ze beelden op een kleurrijke en luchtige manier de beschreven situaties uit met vooral aandacht voor mimiek op gezichten.

  • Meekijken van proloog tot bezemwagen

    Door: Adri Altink

    ‘Karin Lambrechtse is een lopende voedingsencyclopedie’, schrijft Susanne Roos in Het grote wielrenboek. Lambrechtse is de sturende kracht achter wat renners (in dit geval van de ploeg Jumbo Visma) te eten krijgen om zo goed mogelijk te kunnen koersen. De acht renners uit haar ploeg eten tijdens een grote ronde vier supermarktvrachtwagentjes (die dingen die je boodschappen thuis bezorgen) leeg. Het werk van Lambrechtse is een balanceeract tussen wat renners lekker vinden en wat ze beter niet kunnen eten. Ze houdt haar mannen dan wel eens voor de gek. Ze houden van hamburgers bijvoorbeeld maar die kunnen ze eigenlijk beter niet eten, althans niet zoveel. Zij maakt ze dan met weinig gehakt, opgevuld met broodkruimels, havermout, champignons en rice crispies. Dan lijken ze toch nog groot.

  • Met muziek en de NASA de ruimte in

    Door: Adri Altink

    Eind vorig jaar verschenen in vertaling twee kinderboeken over de kosmos. Ze zijn qua inhoud goed met elkaar te vergelijken. Het Verhalen Orkest. De Planeten richt zich op kinderen van een jaar of zes, zeven. Het tweede, Heelal, is bedoeld voor geïnteresseerden van een paar jaar ouder. Er zijn duidelijke verschillen. Het ene laat een […]

  • De secretarisvogel als mannequin

    Door: Adri Altink

    Wie het grootformaat boek Roofvogels openslaat wordt vooral aangetrokken door de adembenemende illustraties. Die zijn van Joris de Raedt. In het boek zijn paginagrote afbeeldingen te vinden van achtentwintig roofvogels, allemaal zeer gedetailleerd. De vogels zijn niet alleen geportretteerd in stilstand, maar vaak ook in voor hen typerende vlucht en houding. De begeleidende teksten van Walter De Raedt zijn bescheiden van inhoud, maar toch onderhoudend en informatief. In de typografie geven ze in zachte grijstinten en kleine letter alle ruimte aan de illustraties.

  • Beroemde boeken en hun geschiedenis

    Door: Adri Altink

    In februari 2012 werd in het Zweedse Solna prinses Estelle geboren, het eerste kleinkind van koning Carl XVI Gustav. De toenmalige premier liet namens de Zweedse regering een pakket van tweehonderd stuks kinderboeken bij de boreling: ‘prentenboeken, klassieke kinderboeken, sagen en anthologieën, geïllustreerde studieboeken en rijmpjes en muziek’. Nils Holgersson zat er bij, maar ook alles van Andersen en van Astrid Lindgren. De anekdote staat in Springlevend, samengesteld door Sakia de Both.

  • Toen we contact legden stelde Thijs Goverde voor het gesprek te houden in de hut van wilgentakken die hij in zijn voedselbos heeft gebouwd. Als het koud zou zijn konden we een vuurtje stoken om ons te warmen. Maar als ik op de afgesproken dag aankom en over het zompige graspad naar de voorgestelde plek loop kan ik er niet eens bij komen. De hut zelf staat ook onder water. De kans op een kampvuurtje is duidelijk verkeken. Een eindje verder tref ik Goverde aan terwijl hij spullen uit een kruiwagen staat te laden: ‘Ja. Oktober is wel erg nat geweest. Maar het is gelukkig niet koud en het regent niet, dus we kunnen wel droog zitten’.

  • Spaghetti maken om algoritmes te begrijpen

    Door: Adri Altink

    Er wordt hard gewerkt aan een toekomst waarin auto’s op waterstof rijden. Dat is 100% milieuvriendelijk. Er is wel een belangrijk probleem: waterstof vereist een grote tank in je auto. Stijn Ilsen en Fran Vanseveren vertellen in Word jij de eerste mens op Mars? dat het idee van een waterstofauto veel ouder is dan menigeen weet. De […]

  • Archeologie, een legpuzzel zonder voorbeeld

    Door: Adri Altink

    Het is niet alle wetenschappers gegeven hun vakgebied te beschrijven op een manier die niet verstoord wordt door vakjargon. Dat is al helemaal lastig als het lezerspubliek uit kinderen bestaat. Toch zijn er op Jong Literair Nederland al verschillende voorbeelden van langsgekomen. In dat rijtje past ook archeologe Linda Dielemans. Ze heeft al zeven boeken […]