In Het laatste jaar van Matt Goodfellow kruip je als lezer in de huid van Nate. Het einde van groep 7 is aangebroken en de nieuwe klassenindeling wordt bekendgemaakt. Nate en zijn beste vriend PS zitten volgend jaar voor het eerst niet meer bij elkaar in de klas. En dat verandert alles.
‘Luke en PS
gaan naar het sportveld
en schoppen een bal naar elkaar,
zoals PS en ik al deden
toen we in de onderbouw zaten.
Maar ik blijf achter
op het schoolplein.’
Emoties omzetten in poëzie
Nate woont samen met zijn moeder en zijn twee broertjes: Jaxon van acht en ‘Turbo Terror’ Dylan van vier. Alle drie hebben ze een andere vader, die niet meer in hun leven is. Gaandeweg leer je over de schrijnende thuissituatie: moeder is vaak weg, naar de bingo om de hoek. Drinkt veel, huilt hele avonden als de jongens slapen. Al snel wordt duidelijk dat de zorg voor zijn broertjes voornamelijk bij Nate ligt.
In het laatste basisschooljaar waar de titel naar verwijst, krijgt Nate nog meer voor zijn kiezen. Terwijl vriend PS hem niet meer ziet staan en hun vriendschap verwatert, gebeurt er iets tragisch met zijn kleine broertje Dylan. In een wereld vol ellende is Nates enige hoop zijn nieuwe leerkracht. Meneer Joshua ziet niet alleen welke last op Nates schouders rust, maar motiveert de jongen ook om zijn schrijftalent te gebruiken. Door te schrijven weet hij zijn emoties om te zetten in gedichten. Hierdoor is poëzie niet alleen de vorm waarin het boek is geschreven, maar is het ook een belangrijk thema en een hulpmiddel voor de hoofdpersoon.
Een poëtisch en krachtig boek
De sterke kant van Het laatste jaar is niet het aangrijpende verhaal en de belangrijke thema’s, hoe mooi die ook zijn. De echte kracht van Het laatste jaar zit in de vorm. Het boek, van de Britse schrijver en dichter Goodfellow, is namelijk geheel geschreven in vrije versvorm. Goodfellow trekt je meteen het ontroerende verhaal in met ritmische, korte zinnen. De vrije versvorm die hij hiervoor kiest, werkt geweldig: geen traditionele verstechnieken zoals vast metrum of rijmschema, maar poëtische, beeldende beschrijvingen van de wereld waarin Nate woont. Zijn poëzie is treffend en oprecht:
‘Laat dit even tot je doordringen
zodat je het verhaal in je hoofd kan volgen –
een beeld hebt van waar het zich afspeelt.
Het is zomer.
En heet.
Laat die villawijken verder dutten
achter hun hoge heggen en ga naar de stad,
direct naar de straten rond het centrum.
Zie je hoe anders het hier is?
Alles zit hier op elkaar hè?
Voel je het?’
Goodfellow weet de emoties van de personages perfect over te brengen, in een fijn, rustig tempo waardoor de schrijfstijl heel toegankelijk voelt. De schrijver neemt uitgebreid de tijd voor de uiteenzetting van Nates wereld en alle personen die erbij horen, helder doch indringend verteld vanuit de jongen zelf.
Het laatste jaar zit vol met grote thema’s en verwijzingen naar andere literatuur. Het is een boek dat meteen raakt en dat je dankzij de poëtische teksten meevoert in de zware wereld van een jongen die om moet gaan met alles wat het leven hem toewerpt. Een boek dat het waard is om door velen gelezen – en herlezen – te worden. Er is zoveel te ontdekken tussen de regels door.
