‘Voor mijn lieve Yanni, en iedereen die zich wel eens anders voelt,’ zo staat geschreven op de titelpagina van Benjamin Phillips’ prentenboek De man met de lange benen. Het gevoel anders te zijn dan anderen overvalt veel kinderen op een zeker moment. Zodra het besef komt dat er verschillen zijn, komt ook de wens om hetzelfde te kunnen zijn. We willen allemaal zo graag bij de groep horen. En meestal lukt dat ook wel, maar soms, soms blijkt jouw ‘anders-zijn’ voor de rest van de groep te ingewikkeld.
Heel slim kiest Phillips er in zijn boek voor om ‘lange benen’ als kenmerk van het anders zijn te laten zien, waardoor hij zich niet vastlegt op een bekende vorm van anders-zijn en dus een breed inzetbaar boek maakt. Enorm lange benen, om precies te zijn. Duidelijk anders. Zijn benen zorgen voor problemen: met zitten, aankleden, fietsen. Buiten dat heeft de man er eigenlijk geen last van, hij zou er zelfs helemaal geen last van hebben als iedereen zulke lange benen had. Het is alleen omdat hij de enige in de stad is met zulke lange benen dat hij gezien wordt als afwijkend.
Maar wat is anders-zijn nu helemaal? Het betekent dat je andere talenten hebt, die zeldzamer zijn. Dat blijkt als onheil het stadje bereikt en de zeldzame talenten van de man met de lange benen ineens zeer nuttig zijn.
Mooie boodschap
Waar veel prentenboeken zouden tonen dat de man er nu helemaal bij hoort omdat de mensen begrijpen dat anders niet eng maar juist handig is, kiest Phillips voor een verrassende wending. De mensen die eerst alleen moeilijke blikken op de man met de lange benen wierpen en flauwe opmerkingen maakten, hebben nu vooral eisen. Doe even dit voor mij, doe even dat. Phillips maakt op kalme wijze duidelijk hoe belangrijk het is om grenzen te stellen en niet alles te doen om geaccepteerd te worden.
Illustraties als schilderijen
Als opgroeiend kind had Phillips geen idee dat je carrière kunt maken als kunstenaar of illustrator. Pas toen hij een jaar een kunstopleiding volgde kreeg hij een beeld van hoe het zou zijn als hij illustrator werd. Wat volgde was een mooie portfolio van kinderboeken en illustraties, waarbij hij een eigen stijl ontwikkelde. Die stijl kenmerkt zich door een unieke combinatie van eenvoud en detail. Op het eerste gezicht lijken de afbeeldingen door het gebruik van gedempte kleuren simpel. Maar zodra je je blik over de pagina laat zwerven merk je allerlei details op die het verhaal ondersteunen, verdiepen en verklaren.
De prenten die Phillips voor dit boek maakte zijn ronduit prachtig. Zachte tinten, vloeiende lijnen. Ze tonen wat woorden niet kunnen zeggen: de emoties en de blikken, de spanning die in de interacties tussen de man met de lange benen en de dorpsbewoners zit. Net als in het echte leven zitten de grootste beledigingen niet in de woorden (‘lange kuierlatten!’) maar in de blikken: staren, afkeuren, schrik soms.
Het verhaal heeft een aantrekkelijke tijdloosheid omdat niet is gekozen voor moderne outfits, maar mode en tinten die meer passen bij de late jaren ’70. De architectuur is niet vast te pinnen op een bepaalde locatie of tijd, waardoor het verhaal zich overal kan afspelen. Dit vergroot de herkenbaarheid en het knusse gevoel dat het verhaal ondanks het venijnige thema weet op te roepen. Een boek met zo’n boodschap kan te moralistisch worden. Maar Phillips veroordeelt het gedrag van de dorpelingen niet, hij laat alleen zien hoe het proces werkt.
Samen kijken en lezen
Wat een uitdaging op de schutbladen! Broek, stoel, fiets, vogelhuisjes en kast, we lopen rechtstreeks de werkplaats van de man met de lange benen binnen. Samen kijken naar de gezichten en de lichaamshouding van de dorpsbewoners is een ander interessante mogelijkheid. Afwijzing zit hem lang niet altijd in woorden en daden, maar minstens zo vaak in blikken en gedragingen. Waar zie je dat aan? Wat doen de mensen precies?
Het boek biedt gelukkig niet alleen ingewikkelde kijk en spelmogelijkheden. Ook voor vaardigheden als tellen (hoeveel vogels zitten er in de boom, hoeveel boeken staan er op de kast) en letten op details (waar is het hondje) is genoeg ruimte.
Noodzakelijk verhaal voor iedereen
Dit verhaal is zeker niet alleen geschikt voor peuters en kleuters. Vooral rond groep vijf worden verschillen duidelijk. Klasgenootjes kunnen zich nog niet goed inhouden en behoorlijk kwetsende opmerkingen maken. De impact ervan, het verliezen van iemand die een goede vriend had kunnen zijn, overzien ze niet. Dit prentenboek kan, als het wordt gelezen met de groep, helpen om te laten zien hoe uitsluiting werkt en wat je als groep verliest. Tegelijkertijd geeft het een stevige steun in de rug aan wie zich om wat voor reden dan ook anders voelt.
Ook voor jongeren en voor volwassenen is dit een boek met een boodschap die, zonder belerend te zijn, hartverwarmend is. De oppas, de babysitter, de familie, iedereen die dit boek voorleest krijgt een beetje mee van hoe het voelt om anders te zijn, hoe het voelt om iemand anders te behandelen. En ook: hoe er altijd iemand is die je begrijpt, als jij het toevallig bent die zich anders voelt.
Illustraties: Benjamin Phillips.
