Daar staat hij, Asher. Alle schijnwerpers zijn op hem gericht in dit hoger beroep. Hij wil geen fouten maken, zelfs tranen staat hij zichzelf niet toe. Zijn verhaal moet helder zijn, zo helder als zijn doel: dat zijn voormalige pleegmoeder Ruth nooit meer pleegkinderen mag hebben. Hij moet van haar winnen. Hij zal van haar winnen. Door zijn welbespraaktheid en zijn verzorgde uiterlijk zal hij aantonen dat ze al die jaren over hem loog. Dat hij onhandelbaar was. Niet te vertrouwen. Dat zelfs zijn salaris van de Lidl werd beheerd door haar. Dat niet hij stal, maar dat Ruth van hem stal, want dat salaris was hij grotendeels kwijt.
Gelukkig heeft Asher medestanders in zijn advocaat, maar ook in de broer en zus van Ruth, oom Arend en tante Merel. En in zijn ex gezinsgenoot Alex. Zal hij winnen?
Eigen kracht
Laatste woord is een boek uit de Slash-reeks. In 2007 pleitte Edward van de Vendel (schrijver en stichter van uitgeverij Blauw Gras) dat er meer literaire werken voor jongeren moesten komen die zich in hun werkelijkheid bevonden. Zo onstond de Slash-reeks, die Van de Vendel bij Querido opzette: schrijvers interviewden een jongere met een bijzonder verhaal en verwerkten dat in een roman. Na een pauze van een paar jaar verscheen in 2025 onder andere dit boek.
Het is gebaseerd op de jeugd van de jurist en politicus Benito Walker. Samen met Milouska Meulens kwam hij tot dit verhaal, waarin Asher de hoofdpersoon is. Benito is, net als Milouska, zelf opgegroeid in een disfunctioneel pleeggezin. In een interview zegt Walker een universeel verhaal te hebben willen maken. Hij wil met dit boek aangeven dat er voor kinderen in een problematische thuissituatie meer is dan jeugdzorg waarop je terug kunt vallen. Je bent misschien een pleegkind, maar tegelijkertijd net zo als ieder ander kind. Dus kan je bij problemen ook aankloppen bij docenten, trainers en andere volwassenen. En via die weg je eigen innerlijke kracht ontdekken.
Inspiratie
Het verhaal wordt van achter naar voor verteld, dus we beginnen met het hoger beroep in de tuchtzaak rond Asher en zijn ex pleegmoeder. Als lezer ontdekken we de vechter in hem. Quotes van Obama geven hem kracht.
Je zit in het hoofd van Asher en voelt de spanning als hij zich voorbereidt. Er bestaat geen tragedie zonder humor, en dat merk je ook in dit verhaal. De (wrange) grappen zijn subtiel door het verhaal verweven.
Doorzettingsvermogen
De latere hoofdstukken, waarin we de jongere Asher leren kennen, vertellen over zijn jeugd bij de controlerende en zelfs ronduit racistische pleegmoeder Ruth. De vernederende regels en de buitensporige straffen. Geslagen werd er niet, maar haar opvoeding, voor zover je van een opvoeding kan spreken, liet zeker littekens na.
Toch is het een optimistisch verhaal: Asher laat zich niet kisten. Als hij van de voetbaltraining naar huis moet lopen, ziet hij dat als extra workout. Als hij alleen wordt gelaten zonder avondeten, zoekt hij op de kamers van zijn verwende stiefbroers (de echte kinderen van zijn pleegmoeder) naar snacks.
Hij doet denken aan Mathilda van Roald Dahl, of nog beter, aan Rosa Parks, de zwarte vrouw die met een stalen gezicht op een zitplaats voor ‘Blanken’ ging zitten in een bus in Alabama.
Een onbeantwoorde vraag
Benito Walker zegt zelf dat hij de lezer duidelijk wil maken dat er meer is dan jeugdzorg. Ondanks dat je in een nare situatie zit, ben je een kind als ieder ander. En dus niet afhankelijk van jeugdzorg alleen. Trainers, docenten of familie kunnen je vaak goed helpen, misschien zelfs beter dan jeugdzorg. Zeker in het geval van Benito en het personage Asher.
Dit boek vertelt echter niet wat psychische mishandeling doet met een mens. Aan de ene kant is dat heel verfrissend. Het verhaal kan je zelfs optimistisch noemen. Toch blijf je daardoor met de vraag zitten welke littekens Ashers ziel heeft opgelopen. We leren hoe sterk hij is, hoe goed hij kan knokken. Maar er moet een andere kant van de medaille zijn.
Liefde en acceptatie
Asher wil geaccepteerd worden, onvoorwaardelijke liefde krijgen. Ergens in zijn leven moet hij ontdekt hebben dat hij dat niet bij zijn pleegmoeder zou krijgen, maar dat hij er wel recht op heeft, als een normaal kind. Die ontdekking is de motor geweest voor zijn strijd. Maar die wordt niet in het boek beschreven. Het had het verhaal nog indringender gemaakt. Door het omdraaien van de chronologie krijgt het verhaal een verfrissend effect. Het nadeel is dat je begint bij de vechter die Asher geworden is. Maar je leert niet zo veel over de jonge Asher, het hulpeloze kind dat niet wist waarom hij altijd stout was. Waarom zette de pleegmoeder Asher niet uit het gezin als ze hem niet accepteerde? Hoe zorgde ze ervoor dat iedereen in haar verhaal trapte? Met die vragen blijf je als lezer zitten.
Conclusie
Ondanks het zware onderwerp is dit een optimistisch verhaal. De lezer blijft met wat vragen zitten, maar Asher zal zeker inspirerend werken op lezers met een lastige thuissituatie. Want de boodschap is mooi: jij bent niet anders dan anderen. Dus mag je aan de bel trekken bij iedereen die het maar wil horen.
