Vandaag komen we niet meer thuis van Enne Koens is het bijzondere verhaal van Mirza. De dag dat zijn vader hem voor school opwacht, hem in zijn auto duwt en in volle vaart wegrijdt, verandert Mirza’s leven totaal. Ze gaan niet naar huis, maar rijden twee dagen en twee nachten non-stop. ‘Ik leg mijn hoofd tegen het raam. Vanbinnen word ik steeds bozer. Hoezo denkt hij dat hij me zomaar kan ontvoeren? En waarom geeft hij geen antwoord? Ik staar naar buiten. Mijn hoofd probeert een verklaring te vinden, maar ik begrijp het niet. Ik ben alleen maar boos en ik heb honger.’ Ze zijn op weg naar het huis van opa en oma in zijn vaders land, daar aangekomen is het huis onbewoond en vervallen. Opa en oma zijn dood, de geiten en Mavi, de ezel, zijn weg en een zwerver lijkt er zijn intrek te hebben genomen.
Liften
Mirza is wanhopig, hij was hier twee keer eerder en hoopt dat het om een korte vakantie gaat, maar hij durft zijn vader niets te vragen, want die is gespannen en kortaf. Het land zou Turkije, Afghanistan, Bosnië of Syrië kunnen zijn maar het is een imaginair land met het Levaars als een verzonnen taal. En dat is een gouden greep, Koens omzeilt zo de culturele verschillen van religie en politiek die in ieder land weer anders zijn. Dat Mirza’s thuisland Nederland of België zou zijn, wordt ook niet duidelijk benoemd. Mirza is van ‘hier’, maar zijn vader is van ‘daar’. Mirza komt als migrant terecht in het land van zijn vader en moet zich daar een plek verwerven. Hij spreekt de taal niet, kent de gebruiken niet en mist zijn huis, school en zijn beste vriend, met wie hij voortdurend een innerlijke dialoog voert, wat Mirza’s gedachtewereld en karakter goed weergeeft. Zijn vriend Lucas spoort hem in gedachten aan een vrachtwagen te zoeken om mee terug naar ‘huis’ te liften. ‘”Alles is hier groter, Lucas. Harder, sneller, steiler, moeilijker.”
“Daarom krijg je er ook punten voor. Ga je nog…?”
“Nee. Nog niet,” kap ik hem af.
Maar Lucas laat zich niet zomaar afkappen. “… Bij de weg kijken?” Ik loop gauw het huis in. Lucas heeft makkelijk praten. Hij hoeft geen vreemden aan te spreken.’
Mirza vindt uiteindelijk een vrachtwagen die voor hem stopt en heeft geluk. Hij treft een vrachtwagenchauffeur die ‘anders is’ en hem leert dat hij zichzelf mag zijn, maar deze chauffeur stuurt hem wel terug naar het dorp van zijn vader waar hij met zijn leven verder zal moeten.
Voetballen
Hij gaat naar school in een schooluniform en, Westers opgevoed als hij is, kijkt hij de kinderen in zijn klas rechtstreeks aan, wat ze niet begrijpen en wat hem een buitenbeentje maakt. Hij vindt aanvankelijk moeilijk aansluiting bij zijn klasgenoten, maar dringt zich op, gesterkt door de wijsheid dat hij zichzelf mag zijn. Dankzij het voetballen na schooltijd vindt hij een manier om contact te maken, al gaat dat niet vanzelf.
Wanneer Mirza oude stripboeken vindt, die vroeger van zijn vader waren, gaat hij ineens veel meer van de Levaarse taal begrijpen. En zodra hij meer kan uitwisselen, leert hij meer over de cultuur, hij wordt zekerder van zichzelf en durft hij zijn vader eindelijk te confronteren met diens grote geheim. Hij gaat een oude vrouw helpen dozen sjouwen, hij sluit vriendschap met het meisje Selin en samen met haar gaat hij een uitdaging aan. Mirza is slim en in alles een goed joch, hij heeft liefde voor de dieren in het bos. Doet moeite de andere kinderen te begrijpen en hij helpt zijn vader een vooroordeel naast zich neer te leggen.
Ieder kind dat Vandaag komen we niet meer thuis leest, zal zich identificeren met Mirza en hopelijk beter begrijpen hoe het is om als migrantenkind in een totaal vreemde wereld opnieuw een plek, een thuis, te vinden. Immers, als je de taal niet begrijpt, blijven zoveel deuren dicht.
Enne Koens is actrice en auteur, ze schrijft toneelteksten en debuteerde in 2007 met Tot alles gezegd is bij uitgeverij Podium. Ze heeft tal van kinderboeken op haar naam staan en haalde diverse literaire prijzen binnen. Voor Vandaag komen we niet meer thuis interviewde ze veel minderjarige migranten en door hun situatie te spiegelen schijnt er een vers licht op migratie en inburgering. Dit hoopvolle, ontroerende en geloofwaardige verhaal is heel verfijnd geïllustreerd door Maartje Kuiper.
