Rauw, humorvol en warm

Door: Kris Mattheeuws
Sinds ze in 2004 debuteerde, groeide Erna Stassen uit tot een veelbekroond auteur van jeugd- en young adult-literatuur. Ze staat bekend om haar rauwe, eerlijke en direct toegankelijke vertelstijl en ontving onder meer de Gouden Lijst. Met Neem een kip levert Erna Sassen een waardige afsluiter van haar trilogie over Joshua, een personage dat de lezer inmiddels door en door kent of denkt te kennen. Na Zonder titel (2020) en Neem nooit een beste vriend (2022) volgt nu een boek dat niet alleen een nieuw hoofdstuk in Joshua’s leven opent, maar ook terugblikt, verdiept en afsluit. Het resultaat is een rauw, pijnlijk eerlijk, maar ook liefdevol en geestig portret van een jongen die zijn plek in de wereld probeert te vinden.

Het handelsmerk van Stassen is haar directe en heldere stijl en het vermogen om jongeren werkelijk serieus te nemen in haar boeken. Ze schrijft niet alleen over en voor hen, maar vooral vanuit hen. Haar hoofdpersonages zijn complex en opstandig, maar altijd doorleefd en geloofwaardig. Joshua is daar geen uitzondering op. Integendeel: hij is misschien wel een van de meest gelaagde personages in de hedendaagse Nederlandstalige YA-literatuur. In Neem een kip krijgen we het vervolg van zijn verhaal, op een moment waarop het leven een kantelpunt bereikt.

Zoekende
Joshua is net geslaagd voor zijn VMBO-examen, maar in plaats van opluchting, voert verwarring de boventoon. Zijn relatie met Lindsey staat onder druk, vooral ook door zijn eigen onzekerheid en jaloezie, en zeker wanneer Jeremy – een jongen die alles lijkt te zijn wat Joshua niet is – zijn intrede doet. Tegelijkertijd duikt Zivan weer op, zijn vroegere klasgenoot en soulmate, met wie hij een diepe, haast existentiële band heeft, maar die in Irak werd uitgehuwelijkt. Haar onverwachte telefoontje en de daaropvolgende gebeurtenissen brengen Joshua’s gevoelens in een stroomversnelling. Hij balanceert tussen verlangen, loyaliteit, verdriet, lust en zelfhaat.

Wat dit boek zo sterk maakt, is dat het niet draait om één verhaallijn of dramatische wending, maar om het innerlijke proces van Joshua. Zijn gedachten razen door het boek als een wervelwind. Zijn stem is rauw en bitter, vaak pijnlijk eerlijk en vol zelfspot. Hij is scherp voor zichzelf en de mensen om hem heen, maar ook over de wereld waarin hij leeft. Thema’s als liefde, verlies, seksualiteit, vriendschap en mentale gezondheid worden niet zomaar gepresenteerd, maar zijn verweven in zijn stream of consciousness. Dit alles schetst Sassen tegen de achtergrond van een wereld die de huidige generatie als onveilig en onzeker ervaart: de coronapandemie, oorlogen, de klimaatopwarming.

Illustraties
De stijl van Sassen sluit naadloos aan bij die innerlijke chaos. Ze schrijft kort, ritmisch, afwisselend, en laat de vormgeving van het boek daarbij een grote rol spelen. De tekst is vaak speels vormgegeven: met witregels, afwisselende lettergroottes, cursieve gedachten en losse flarden zodat je als lezer meegesleurd wordt in de gevoelswereld van Joshua. De illustraties van Martijn van der Linden verdienen een aparte vermelding. Ze zijn niet enkel versiering, maar een volwaardig onderdeel van het verhaal. Soms grappig, soms verstild, soms chaotisch: ze geven uitdrukking aan emoties waar Joshua zelf geen woorden voor lijkt te hebben. Zijn binnenwereld krijgt zo ook een visueel gezicht, wat het boek nog meer diepgang geeft.

Geloofwaardige personages
Wat personages betreft laat Erna Stassen de lezer vaak tussen de regels door ontdekken. Joshua zelf is geen makkelijke jongen. Hij is jaloers, onzeker, op momenten zelfs onaangenaam – maar juist dat maakt hem zo menselijk. Hij is niet goed of fout, maar complex. Ook de bijfiguren – Lindsey, Jeremy, Sergio, Dylan en vooral Zivan – zijn overtuigend neergezet. Ze zijn geen karikaturen of typetjes, maar jongeren met hun eigen vragen, verlangens en grenzen. De dialogen zijn geloofwaardig en de interacties tussen de personages voelen echt.

Sterk aan het boek is dat het moeilijke onderwerpen durft aan te snijden zonder in clichés te vervallen. Seksualiteit, depressie, rouw en existentiële twijfel worden op een open manier benaderd, zonder moraliserend te zijn. Toch is het geen loodzwaar boek. De scherpe humor, luchtige terzijdes en warme momenten van vriendschap en menselijkheid zorgen voor evenwicht.

Een mogelijk minpunt is dat lezers die niet bekend zijn met de eerdere delen misschien iets minder snel connectie maken met de personages en de geschiedenis die tussen de regels doorsijpelt. Toch is het boek ook zelfstandig goed te volgen, al komt het ongetwijfeld beter tot zijn recht als slotdeel van de trilogie.

Neem een kip is een indringend young adult-boek dat de lezer diep weet te raken. Erna Sassen bewijst opnieuw dat ze een meester is in het verwoorden van wat jongeren denken, voelen en niet durven te zeggen. Een aanrader voor lezers vanaf vijftien jaar – en eigenlijk voor iedereen die openstaat voor een boek dat schuurt, ontroert en blijft hangen.

Neem een kip

Neem een kip

Erna Sassen

Illustrations by: Martijn van der Linden

Uitgever: Uitgeverij  Leopold

ISBN 9789025888206

256 pagina’s

Prijs: € 17,99

Kopen bij Libris