Alles heeft een smaak.
‘Zoet is een smaak,
Bitter is een smaak,
Zuur is een smaak,
Zout is een smaak,
Umami is een smaak,
Pittig is meer dan een smaak, het is een gevoel van warmte.
Een hitte die heel aangenaam kan zijn of juist helemaal niet.’
Smaak! is een nieuw boek van schrijvers Micaela Chirif en Ignacio Medina, in samenwerking met illustrator Andrea Antinori. Dit oorspronkelijk Italiaanse boek verscheen vorig jaar en is nu beschikbaar in een Nederlandse versie, vertaald door Martine van Rooijen. In Smaak! stap je een wereld aan smaken binnen en maak je een bijzondere reis. Die reis start meteen als je het boek opent, bij de eerste paginagrote illustratie van een tong.
Via een uitleg over de werking van de tong, leidt het verhaal geleidelijk naar verschillende andere onderwerpen. In korte stukjes tekst met veel kleurrijke informatie wordt de lezer meegenomen in de verscheidenheid van en voorkeuren voor smaken, zowel bij mens als dier. De welbekende smaken zoet, zuur, zout en bitter komen voorbij, maar ook aan de nog wat onbekendere smaak umami wordt aandacht besteed. Naast de smaken komen ook de temperatuur en textuur van ons eten uitgebreid aan bod en leer je dat je proeft met je mond, maar ook met je neus en je ogen.
Bijzondere vormgeving
Zodra je Smaak! openslaat valt de bijzondere vormgeving op. In de opmaak is gebruik gemaakt van verschillende lettertypes waardoor het verschil tussen stukjes uitleg en citaten duidelijk zichtbaar is. Belangrijke zinnen zijn afgedrukt in een groter lettertype en krijgen daardoor meer nadruk.
Antinori maakte passende illustraties. De speelse en kleurrijke tekeningen spatten van de bladzijde af en geven het boek een uitbundig uiterlijk. Ze spreken tot de verbeelding van kinderen door het gebruik van felle kleuren en vrolijke figuren. Op iedere spread is van alles te zien. Illustraties ondersteunen vaak de tekst, zo ook in dit boek. Maar in Smaak! gebeurt het ook andersom: op sommige pagina’s ondersteunt de tekst juist de illustraties en begrijp je pas waar je naar kijkt als je de bijbehorende tekst hebt gelezen.
Afwisseling in taal
Er is veel afwisseling tussen informatief en figuurlijk taalgebruik. De informatie wordt gegeven in korte zinnen en alinea’s, goed leesbaar voor jonge lezers. Moeilijke woorden worden niet makkelijker gemaakt, maar uitgelegd in de tekst of door middel van de illustraties. Door beeldende omschrijvingen is geprobeerd om de smaken uit te leggen zonder dat je ze daadwerkelijke proeft: ‘Pittig eten is een beetje als een ritje in een achtbaan’ en ‘Als je zuur zou kunnen aanraken, zou het kleine, stekelige doorns hebben of elektrische schokjes geven.’
Bonte mix
Smaak! laat zich moeilijk in een hokje plaatsen. Het is een bonte mix van informatie en bewustwording, verwondering, ontdekken en filosoferen. Het voelt aan als een informatieboek, verpakt in een stevig prentenboek. Vooral om zelf te lezen. Om voor te lezen is het boek wellicht iets minder geschikt. Als lezer krijg je soms het gevoel van hot naar her te worden geslingerd omdat er heel veel te vertellen is en dit in de vorm waarvoor gekozen is niet allemaal past. Het bevat veel nuttige informatie over onze tong en smaak en is het daardoor een waardevolle toevoeging in het genre informatieve boeken.
Het boek zet aan om echt te gaan proeven, en de verschillende smaken en texturen te ervaren. Het is daardoor goed in te zetten in de klas als verrijking van een biologieles of -thema. Een mooie toevoeging daarvoor zijn de filosofisch gerichte vragen aan het einde van het boek. Zo kun je samen nadenken over vragen als: ‘Smaken alle kleuren van de regenboog hetzelfde? Hoe zou een wolk smaken? En de zon?’ en ‘Als zoet een kleur zou hebben, welke kleur zou dat dan zijn?’. Een fijn extraatje naast de informatie die al is gegeven. Een ding is zeker: na het lezen van Smaak! ben je veel meer te weten gekomen over alles wat met smaak te maken heeft.
Illustraties: Andrea Antinori.
