Heb je wel eens naar het water gekeken en je afgevraagd welke mysteries zich onder het oppervlak afspelen? Ooit vreemde schaduwen in de weerspiegeling van het water gezien of vreemde stemmen gehoord aan de waterkant? Deze nieuwsgierigheid kun je voeden met de nieuwe verhalenbundel van Margaretha van Andel. Tijdens het lezen van Gefluister in de golven word je ondergedompeld in de vele volksvertellingen over de geheimzinnige wereld van rivieren, zeeën en moerassen. Dat het water diepe geheimen verbergt blijkt niet alleen uit de duistere verhalen in het boek, maar ook uit de spookachtige illustraties van Marieke Nelissen.
Grimmig en mysterieus
Voor de bundel Gefluister in de golven dook Van Andel in de mysterieuze wereld van waterlegenden. De ondertitel van het boek verklapt alvast wat je als lezer te wachten staat: Verhalen over legendarische spookschepen, piraten, meerminnen, zeemonsters en ander druipend gespuis. Een groot deel van de verhalen zijn geworteld in de Nederlandse geschiedenis. Ze gaan bijvoorbeeld over verdwenen kloosters, kleine dorpen en moerassige gebieden en over de tijd dat koopvaardijschepen de wereld rond voeren op zoek naar rijkdom. Maar de verhalen stoppen niet bij de grenzen van Nederland. De rijk gevulde bundel is aangevuld met verhalen over Japanse meerminnen, spookschepen aan de kust van het Afrikaanse continent en mythen uit vervlogen tijden.
Maar het water is zeker niet het enige wat deze verhalen met elkaar verbindt. Stuk voor stuk zijn het vertellingen over gewone stervelingen die op zoek zijn naar meer en niet vatbaar zijn voor rede of bescheidenheid. Mensen voor wie geldt: hoogmoed komt voor de val.
De Vliegende Hollander
Een aantal van de verhalen in Gefluister in de golven zal je wellicht bekend in de oren klinken. Zoals de volksvertelling over het vrouwtje van Stavoren en de legende van de Vliegende Hollander. Deze laatste is een verhaal dat in popcultuur al vaak is hergebruikt, maar wat in deze huiveringwekkende hertelling van Van Andel op voortreffelijke wijze tot leven wordt gebracht. ‘De Vliegende Hollander’ vertelt het verhaal van een Nederlands koopvaardijschip uit de zeventiende eeuw, dat uiteindelijk vervloekt werd.
Kapitein Barend Fokkes vaart samen met zijn bemanning naar Indië, op zoek naar rijkdom. Het ongeluk blijft hem echter achtervolgen en zijn schip trotseert de ene na de andere storm. Eenmaal aangekomen bij het voor schepen gevaarlijke punt Kaap de Goede Hoop blijft de ellende zich opstapelen: naast slecht weer heersen er verschillende ziekten onder de bemanningsleden. Dan wordt er plotseling op de deur van de kapiteinshut geklopt. De kapitein krijgt een aantrekkelijke aanbod van de mysterieuze man aan de deur. Hij belooft zeven jaren van voorspoed en rijkdom, maar daar staat wel iets tegenover. Na de zeven jaar zal het schip en alle bemanning toebehoren tot de figuur die niemand minder dan de duivel blijkt te zijn. De jaren gaan voorbij en de kapitein vergeet de afspraak met de duivel. Maar na zeven jaar staat de demon weer op de stoep, om te incasseren wat hem toebehoort. Sinds dat moment vaart De Vliegende Hollander rond als spookschip; er zijn vele zeevaarders geweest die het schip met de rode zeilen zou hebben zien varen bij Kaap De Goede Hoop.
Spookachtige illustraties
De bundel is niet simpelweg een verzameling losse verhalen. Na iedere legende gebruikt Van Andel korte anekdotes en duistere weetjes als bruggetjes. Ze benadrukt de overeenkomsten tussen de verhalen en door haar fantasierijke vertelstijl balanceert ze constant op de rand van wat is en wat zou kunnen zijn.
De illustraties van Nelissen dragen bij aan de naargeestige en mysterieuze sfeer van het boek. Nelissen doet daar zelfs een schepje bovenop: het boek oogt nog geheimzinniger dankzij de spookachtige illustraties. Met haar tekeningen creëert ze een fantasierijke wereld die verdergaat waar de tekst ophoudt. De tekeningen zijn ijzingwekkend en warm tegelijk, raadselachtig en vol onheil. Het zijn beelden van griezelige zeewezens, unheimische landschappen en scènes uit de verhalen waar ze haar eigen draai aangegeven heeft. Met haar nostalgische stijl van tekenen weet ze precies de juiste toon neer te zetten, waardoor de verhalen tot leven komen.
Van Andel heeft een prachtige collectie verhalen verzameld die allemaal tot de verbeelding spreken, opgetekend in haar rijke, aanlokkelijk vertelstijl. Ze verweeft feit en fictie met finesse. Met grimmige verhalen in mooie woorden weet ze je te verleiden, waardoor je niet anders kunt dan verder lezen.
