Donkere prenten, geheel uitgevoerd in zwart, grijs en bruin. Slangen die dreigend door een bos kruipen, een grote schaduw die nadert. Het prentenboek Oorlog van José Jorge Letria maakt direct indruk. Bladerend door het boek word je overspoeld door een beklemmend gevoel, veroorzaakt door de donkere illustraties van André Letria. Dit is duidelijk geen boek voor jonge kinderen, maar wel een artistiek boek dat nieuwsgierig maakt, dat zowel angstig als prachtig aanvoelt.
Donkere silhouetten en spinachtige wezens
De titel onthult al waar het boek in essentie over gaat: oorlog. In Oorlog word je geconfronteerd met de huiveringwekkende kant van oorlogvoering. In de eerste pagina’s wordt nog geen enkel woord gerept over het onderwerp. Het verhaal wordt geheel visueel ingeleid. Wat je voornamelijk ziet, zijn donkere silhouetten van angstaanjagende dieren. Op het donkere schutblad kruipen grote, spinachtige wezens richting de eerste bladzijden. In de pagina’s die volgen zie je slangachtige wezens die vooruit kronkelen en zich een weg banen door een kaal landschap.
Dan begint de tekst. Poëtische woorden, geschreven door de Portugese schrijver en dichter Letria. Hij vertelt geen verhaal, maar laat je in dichtregels voelen wat oorlog is en wat oorlog aanricht:
‘Oorlog scheurt de dagen stuk, als een besmettelijke ziekte.
Oorlog hoort niets, ziet niets, voelt niets.
Oorlog weet waar hij gevreesd wordt,
en waar op hem wordt gewacht.
Oorlog neemt de vorm aan van alles waar we bang voor zijn.’
Datgene waar we bang voor zijn, de angst die in ieder mens zit, is de rode draad in dit boek. Angst die gezaaid wordt door de oorlogsvoerders, die zij inzetten als wapen en waardoor ze nog machtiger worden. Die angst is in de illustraties gevisualiseerd als ongedierte, als huiveringwekkende insecten die de oorlog verder voeden. Met krachtige beelden gaat het verhaal over oorlog verder. Een grote laars van een militair. Fabrieken waar donkere rook uit de schoorstenen ontsnapt. Formaties van gevechtsvliegtuigen. Rijen en rijen met gewapende soldaten. Het zijn stuk voor stuk beelden die kenmerkend zijn voor de verwoestende kracht van oorlogen.
Oorlog is altijd actueel
Het boek Oorlog werd al in 2018 gemaakt door het Portugese duo, vader José Jorge en zoon André. Het boek won verschillende internationale prijzen, wat laat zien dat dit boek alom geprezen wordt. Inmiddels is Oorlog in verschillende talen vertaald en nu is er dus ook een mooie Nederlandse vertaling. En dat kan alleen maar toegejuicht worden, want het boek is beeldschoon, ontroerend en overweldigend.
Oorlog is vooral een boek waar je over moet praten. Een boek met een duidelijke boodschap: oorlog maakt alles kapot. In een tijd waar oorlog dagelijks in het nieuws te zien is en waar de dreiging constant is, is dit een belangrijk boek om te lezen, vooral samen. Een boek dat op scholen gelezen en besproken moet worden. Een boek dat beklemmend aanvoelt, maar wat ook de belichaming is van de angst in ons allen. Een angst die je alleen te lijf kunt gaan door er met elkaar over te praten. Met hele treffende woorden en indrukwekkende illustraties nemen de makers je mee in een verhaal dat altijd actueel is.
Illustraties: André Letria
