Dinsdag 20 januari verdedigde Linda Ackermans haar proefschrift met de titel: ‘Young Adult-literatuur in Nederland: volwassen en volwaardig?’ In dit proefschrift onderzoekt zij de status en positie van Young Adult-literatuur in het Nederlandse literaire veld en perspectieven voor de YA-literatuur in het voortgezet onderwijs.
De plechtigheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen werd geopend met ‘de woorden’ (het Latijnse gebed) ‘Spiritus Sancti gratia illuminet sensus et corda nostra’. Met andere woorden: ‘Moge de Heilige Geest ons verstand en ons hart verlichten.’
De Young Adult-literatuur in Nederland heeft inmiddels de leeftijd van een young adult-mens bereikt. Linda Ackermans vertelt dat uitgeverij Lemniscaat in 2009 naar Amerikaans voorbeeld begon met het op de markt brengen van zogenoemde Young Adult-boeken. Nu, anno 2026 dus zestien jaar later, is deze categorie boeken enorm populair. Er zijn fondsen opgericht, er is een literaire Beste boek voor jongeren-prijs geboren en een Boekenweek van Jongeren in het leven geroepen. De huidige transmediale cultuur, denk aan online booktok- en bookstragramaccounts, speelt een grote rol bij de groeiende populariteit van Young Adult-boeken waarvan de verkoopcijfers de laatste vijf jaar wereldwijd met 48% zijn gestegen!
Ackermans schetst in haar proefschrift deze nieuwe categorie door de huidige stand van zaken, de historische achtergrond en de definitie en ontwikkeling van Young Adult-literatuur te bespreken. Young Adult-literatuur is geen genre, stelt ze, maar een marktsegment. De afnemers van dit segment zijn ‘prosumenten’, consumenten met invloed op het product. De boeken zijn dus populair onder jongeren maar de meeste bovenbouwdocenten havo en vwo staan deze titels niet of slechts mondjesmaat toe op de leeslijsten in de bovenbouw. Volgens Ackermans komt dat doordat deze docenten zich bij die keuze en beslissing vooral richten op wat in de gevestigde dag- en weekbladen gerecenseerd wordt. In die media is de Young Adult-categorie met maar 10% van de recensies ondervertegenwoordigd. Ackermans pleit er sterk voor Young Adult-boeken een volwassener plek te geven in het literatuuronderwijs en (meer) toe te staan op de leeslijsten van deze bovenbouwleerlingen.
Enkele vragen van de promotoren sluiten aan bij dit pleidooi. Wat zijn de implicaties voor de volwassenenliteratuur vraagt professor Mathijs Sanders uit Groningen zich af? Is dit nieuwe marktsegment een brug of stoot het Young Adult-jong de grotemensenliteratuur als een koekoeksjong uit het nest? Aansluitend hierbij worden er vragen gesteld over de eigen literatuuropvatting van (de impliciete auteur) Ackermans, over wat literatuur is en wie die kwalificatie mag toekennen. Dat de grenzen diffuus zijn, blijkt onder andere uit de Beste boek voor jongerenprijs, waarvoor regelmatig titels genomineerd worden die niet als Young Adult-boek op de markt zijn gebracht, stelt Ackermans. De democratiserende werking van het internet is een feit. Het literaire veld van het Young Adult-segment is weliswaar van bovenaf geïntroduceerd, maar wordt in de ontwikkeling ook gestuurd door lezers. Linda Ackermans zou Young Adult-literatuur graag als een op zichzelf staande categorie beschouwen, met een eigen canon en een eigen literatuurgeschiedenis.

Of de Heilige Geest verstand en hart van de aanwezigen verlicht heeft, is de vraag, Linda Ackermans heeft dat in ieder geval wel gedaan met haar enthousiaste en heldere presentatie, de verdediging van haar proefschrift en haar interessante pleidooi voor het serieus nemen van Young Adult-boeken. Het proefschrift komt binnenkort voor iedereen gratis toegankelijk online.










