Met Fluister het tegen de sterren heeft Pamela Sharon een young adultroman geschreven over jezelf durven zijn en jezelf accepteren zoals je bent, peptalk die de meeste tieners en adolescenten wel kunnen gebruiken. Het verhaal gaat over de albinotweelingzusjes Effie en Millie en speelt in Victoriaans 19e eeuws Groot-Brittanië, een tijd waarin weinig ruimte is voor wie ‘anders’ is, zoals de tweeling. Die ruimte is er in die periode wel in Macs rariteitenkabinet: een rondtrekkend circus met een verzameling mensen met bijzondere kenmerken zoals dwerggroei, minder of juist meer ledematen, overgewicht en non-binaire mensen. Zij treden op en stellen zich tentoon voor gretige bezoekers van Macs rondreizende circus.
Rariteitenkabinet
Het verhaal wordt verteld vanuit de zeventienjarige Effie en begint twee jaar nadat de moeder van de tweeling is overleden. Een vader is er niet, die heeft de wijk genomen toen hij zag dat zijn dochters albinokinderen bleken te zijn met wit haar, een bleke huid en lichtpaarse ogen. Ze zijn duivelskinderen volgens hem, spookkinderen volgens anderen. Moeder noemde hen ‘witte engeltjes’. De kinderen werken als het boek begint in erbarmelijke omstandigheden in een 19eeeuwse stoomfabriek met mechanische weefgetouwen. Als hun maatje Joseph op een ongelukkige dag Effie ternauwernood onder de levensgevaarlijke machine weet weg te trekken, daarbij zelf vast komt te zitten en overlijdt, komt zijn woedende vader die nacht verhaal bij hen halen. Hij verkoopt hen aan showmeester Mac en zo komen ze in het rariteitenkabinet terecht.
In 32 korte hoofdstukken maken we via de ik-vertelster Effie nader kennis met de mysterieuze Mac, met alle bewoners van het rariteitenkabinet en vooral met Effie haar gevecht tegen hun exploitatie en haar zoektocht naar haarzelf. Effie en Millie zijn door Mac ‘gekocht’ en ze zijn dus onvrijwillig in zijn kabinet terechtgekomen. Effie is heel opstandig en vindt het bijzonder onfatsoenlijk en vernederend zichzelf als een mens dat ‘anders’ is tentoon te stellen, maar gaandeweg gaat ze een andere kant zien. Zijn zij ‘mensen met gebreken’? Wie bepaalt de moraal en het fatsoen? Bijna niemand is wie hij of zij het liefste wil zijn, zegt Mac tegen haar. ‘[…] de vraag moet zijn: wie wil ik echt zijn?’ Effie ziet in dat ieder mens zijn eigen verhaal heeft of maakt. Ze komt tot het inzicht dat de gemeenschap van Macs vreemde vogels de enige plek is waar ze zichzelf kan zijn en dat het dus de enige plek is waar ze wil zijn.
Verhalen
Voor de kracht van verhalen is in deze roman een grote rol weggelegd. Effie is dol op verhalen en vermaakt er mensen uit haar omgeving graag mee, waarbij ze telkens weer ervaart dat ze inspireren, veranderen en verbinden. ‘Verhalen dwalen rond als schaduwen, tot iemand ze opvangt’, weet ze, ‘dan vinden ze hun vorm, hun stem, hun hartslag.’ Ze vertelt haar nieuwe circusfamilie over Raponsel, vrouw Holle en Sneeuwwitje en wordt gegrepen door Dickens’ kerstvertelling als ze bij toeval dat boek in handen krijgt. Er is voor haar en haar zus Millie een belangrijke overeenkomst tussen verhalen en de sterren(hemel), daar waar hun overleden moeder is. Noch verhalen, noch de sterren kunnen terugpraten, maar ze resoneren beide wel. ‘Als ik er niet meer ben … Fluister het tegen de sterren en dan luister ik naar je’, zei moeder altijd tegen de meisjes.
Feminisme, mannen, God en de liefde
Er zijn in Fluister het tegen de sterren veel elementen die jonge lezers zullen raken en aan het denken zullen zetten over emotionele, ethische en morele kwesties en het anders of eigenlijk vooral jezelf durven zijn. Feminisme speelt een rol, bijvoorbeeld als over een jonge fabrieksarbeidster die opkomt voor de rechten van de vrouw wordt verteld, die onder verdachte omstandigheden omkomt. Van moeder leren de meisjes over onveiligheid van vrouwen: ‘de meeste mannen willen maar één ding’ en Effie is dus voortdurend op haar hoede – niet geheel ten onterechte naar blijkt. Moeder is ook uitgesproken over God, brandstapels, hekserij en duivels en bekritiseert het dogmatisch Christelijk geloof. En natuurlijk speelt de liefde een rol. Spannend is de ontluikende aantrekkingskracht tussen Effie en Mac.
Schrijfster Pamela Sharon heeft zich voor deze jeugdroman laten inspireren door allerlei mensen die in het verleden daadwerkelijk als circusattractie optraden. Achter in het boek vertelt ze daarover en laat ze foto’s van hen zien. Het verhaal lijkt verder vooral geïnspireerd op de 19e eeuwse Amerikaanse showman Phineas Taylor Barnum op wiens werkende leven ook de musicalfilm The Greatest Showman (2017) is gebaseerd. Barnum trok in de 19e eeuw in de Verenigde Staten én in Europa rond met iemand met dwerggroei, een zeemeermin, een Siamese tweeling, met olifant Jumbo en later zelfs met niet-witte mensen als curiositeit. Van dat laatste is in Fluister het tegen de sterren gelukkig geen sprake.
In haar nawoord schrijft Pamela Sharon:
Je bent dapper.
Je kan dit.
Je bent niet bang om gezien te worden.
Dit ben jij.
Wees wie je wilt zijn, wil ze vooral zeggen met deze roman. Wees trots op jezelf en durf anders te zijn. Dat is een mooie boodschap voor alle mensen en zeker voor de young adultlezer.
