Jonge Oogst – non-fictie – week 14

Heerlijk, die lente! De zon laat zich weer vaker zien, de bollen bloeien, de bomen staan in bloesem en krijgen weer blaadjes! Langzaam zie je de knoppen aan de bomen dikker worden en het duurt niet lang meer en het lichtgroen van de jonge blaadjes tooit de bomen bij ons in de buurt.

Bomen zijn belangrijk voor ons. Ze nemen CO2 op uit de lucht en maken zuurstof, ze zorgen voor koelte en kunnen heel veel water opnemen als het hard geregend heeft. Voor de dieren betekenen bomen een huis, een verstopplek en ook eten. En wat we inmiddels ook weten is dat bomen een bijdrage kunnen leveren aan je geluk. We hebben bomen dus echt nodig, dus het is ook belangrijk dat we goed voor ze zorgen. Als je wat over bomen leert, ga je ook beter voor ze zorgen.

Met het Blaadjesboek leer je de bladeren kennen, de takken, de bloemen, de zaadjes en de schors van meer dan twintig veelvoorkomende Nederlandse bomen. Maar Blaadjesboek bevat niet alleen maar theorie. Het is ook een boek dat aanzet om dingen te gaan doen en te onderzoeken.
Schrijfster Maartje Kouwen is bioloog. Ze gaf (kinder)lezingen, workshops voor het basisonderwijs en maakte een onderwijsblad, ook organiseerde ze evenementen om kinderen in aanraking te brengen met wetenschap.

Oorlog. We dachten er ooit van af te zijn, maar niets is minder waar. Waarom voeren mensen nog steeds, en steeds weer, oorlog met elkaar? Waarom krijgen ze überhaupt ruzie? Is het echt zo erg dat je buren er anders uitzien, iets (anders) geloven of een andere taal spreken? Waarom benaderen mensen anderen die niet in hun hokje (eigen land) passen zo kritisch?

In de serie ‘Het mysterie van de mens’ is weer een boek van Yuval Noah Harari verschenen. Op basis van historische feiten, bijvoorbeeld de verwoesting en wederopbouw van steden van heel lang geleden, laat Harari zien waarom mensen geneigd zijn om anderen, die niet ‘eigen’ zijn, argwanend te benaderen waardoor ruzie, vijandschap en oorlog kunnen ontstaan. Maar hij geeft ook aan dat in de meeste gevallen de strijdbijl ooit begraven wordt.

Dat is hoopvol. Dat is ook de boodschap van het boek: vijanden kunnen vrienden worden. En iedereen kan – al is het maar in kleine kring – daaraan meehelpen.
Het zijn overigens niet alleen maar op geschiedenis gebaseerde feiten die Harari aanhaalt. Het schoolplein is een herkenbaar strijdtoneel voor kinderen. Wie hoort erbij, wie niet, en waarom is dat? Ook daaraan besteedt Harari aandacht.

Yuval Noah Harari is vooral bekend van zijn boeken voor volwassenen. Sapiens: een kleine geschiedenis van de mensheid, Homo Deus: een kleine geschiedenis van de toekomst en 21 lessen voor de 21ste eeuw die wereldwijd vertaald werden. Later is hij ook boeken voor kinderen gaan schrijven waarvan Waarom de wereld niet eerlijk is eerder hier op Jong Literair Nederland besproken is.

Metamorfose, dat is een mooi woord voor gedaanteverandering. De natuur zit stikvol voorbeelden daarvan.
Iedereen weet wel dat een vlinder eerst een rups is en dat kikkervisjes later kikkers worden. En kuikentjes zien er als ze groot zijn, lang niet meer zo schattig uit als eerst.

Dieren (en mensen trouwens ook) veranderen niet alleen als ze volwassen worden, maar soms ook per seizoen. Over heel veel van die veranderingen heeft bioloog en schrijver Geert-Jan Roebers het boek Metamorfose geschreven, met als ondertitel ‘Over uitsluipers, ontpoppers, openklappers en andere veranderlijke dieren.’

Over Roebers’ boek Briljante planten dat in 2023 bekroond werd met een Zilveren Griffel schreef Adri Altink op deze website: ‘Het steekt met kop en schouders boven veel andere uitgaven uit omdat het zoveel meer is dan een boek over wat groeit en bloeit. Briljante planten is óók een kunstboek, een lust voor het oog, en daarnaast schittert het door prachtige teksten die het tot een bijzonder leuke leeservaring maken.’ Dat belooft wat voor Metamorfose!