Zevenhonderd docenten Nederlands uit het hele land bezochten dinsdag 5 november een uitverkochte Dag van het Literatuuronderwijs in De Doelen in Rotterdam. Deze dag voor docenten Nederlands in het voortgezet onderwijs wordt eens in de twee jaar georganiseerd door Passionate Bulkboek, bekend van de leesbevorderingsprogramma’s voor het middelbaar onderwijs als Er was eens voor het (v)mbo, De Jonge Jury voor de onderbouw van het vo en de Inktaap en de Dag van de Literatuur voor de vo-bovenbouw.
De dag startte met een plenaire opening onder leiding van de bekwame inleider en presentator Oscar Kocken en de sprekers Kluun en Michelle van Dijk. Kluun, naar eigen zeggen cum laude geslaagd voor de school van het leven, opende de aanval op wat hij noemt ‘de fetisj op door docenten goedgekeurde literatuur’ die er volgens hem voor heeft gezorgd dat een op de drie Nederlandse scholieren onvoldoende kan lezen en dat er in Nederland drie keer zoveel dyslexieverklaringen worden afgegeven als in de landen om ons heen. Het publiek in de zaal, de bevlogen Neerlandici die van hun leerlingen en van literatuur houden, klapte beleefd maar God hoorde het brommen. Gelukkig kwam daarna Neerlandica Michelle van Dijk aan het woord. Goed onderbouwd betoogde zij dat het lezen van literatuur in vele opzichten verrijkend is en dat het de verantwoordelijkheid van het onderwijs en docenten Nederlands is jongeren te verheffen in plaats van dom te houden. ‘Make literature great again’ roept Kluun. ‘Met uitdagend literatuuronderwijs’ vult Van Dijk aan.
Diversiteit
Vele wegen leiden naar dat uitdagende literatuuronderwijs, zoveel wordt op deze dag meer dan duidelijk. Een rijk en gevarieerd aanbod van meer dan dertig lezingen, gesprekken en workshops behandelde inspirerende initiatieven als de ‘litlab leesclub’, een lezende RSG uit Sneek en leesbevorderingstips van ‘Boek voor Nederlands’, als ook de waarde van graphic novels, het inzetten van gamedidactiek bij de behandeling van historische literatuur, de rol van de media- en bibliotheek en niet te vergeten die van de docent Nederlands als rolmodel.
In de nieuwe kerndoelen en concepteindtermen voor het schoolvak Nederlands is meer aandacht voor ‘literatuur in context’. Ook hiervoor was aandacht en in het spoor daarvan voor ruimere contexten. Zo was er een gesprek over de ‘representatie van de ander in de literatuurlijst’, een presentatie van een lessenreeks over de 18e eeuwse #metoo-zaak van Sara Burgerhart, een gesprek over queerliteratuur in de les en een workshop over onderbelichte en nooit bekroonde vrouwelijke schrijvers.
Burgerschap
Je mist meer dan je meemaakt op een dag als deze. Young Adultliteratuur werd besproken, het belang van poëzie in het literatuuronderwijs, booktoks en het onder jongeren populaire fantasygenre, de impact van (generatieve) AI op het (literatuur)onderwijs, verfilmde boeken en ga zo maar door. In deze editie van de Dag voor de Literatuur was er zelfs een viertal onderdelen speciaal voor de mbo-docenten geprogrammeerd als ‘Lezen voor je vak’ en een workshop over literatuur als maatschappelijk engagement, over het inzetten van boeken bij het vak Burgerschap. 
Sinds 2021 is er een nieuwe wet van kracht die zegt dat scholen actief burgerschap en sociale cohesie moeten bevorderen. Alle leerlingen moeten leren over de basiswaarden van de Nederlandse rechtsstaat en democratie, zoals vrijheid, gelijkheid en solidariteit. Goed literatuuronderwijs kan hier een belangrijke rol bij spelen en veel bijdragen aan (taal)begrip, empathie, zelfinzicht, inlevingsvermogen, een brede blik en verdraagzaamheid. De Dag van het Literatuuronderwijs heeft docenten Nederlands hier weer vele handvatten voor aangereikt, waarvoor zeer bedankt!
Persfoto: Dag van het Literatuuronderwijs 2024 met auteur Kluun tijdens de opening, pleitend voor de terugkeer van leesplezier onder jongeren. © Marco de Swart
Foto’s in tekst: Joke Aartsen
