Woensdag 25 maart is de Inktaapprijs, dé literaire jongerenprijs, 2026 uitgereikt aan Joost Oomen voor zijn roman Het paradijs van slapen. De Inktaap is een leesbevorderingsproject van Passionate Bulkboek uit Rotterdam voor bovenbouwscholieren, dus leerlingen tussen de 15 en 19 jaar. Gedurende het jaar lezen, bediscussiëren en beoordelen de scholieren begeleid door hun docenten Nederlands drie genomineerde boeken. De nominaties voor 2026 waren naast Het paradijs van slapen van Joost Oomen Gebied 19 van Esther Gerritsen en Rouwdouwers van Falun Ellie Koos.
De organisatie had dit jaar gekozen voor drie regionale slotdagen die plaatsvonden in februari en maart in het bijzondere Forum in Groningen, in de prachtige openbare bibliotheek aan het Neude in Utrecht en als laatste afgelopen woensdag in De Doelen in Rotterdam. Meer dan duizend leerlingen uit heel Nederland hebben meegelezen, een kleine duizend bezocht één van de drie slotdagen.
Talkshows
Het kernprogramma van de slotdagen wordt gevormd door de talkshows waarin leerlingen in gesprek kunnen met de schrijvers. Die talkshows leveren levendige gesprekken op met originele vragen. Dat Gebied 19 een open einde heeft, vinden jongeren duidelijk lastig. Ze willen ook graag weten of er écht een alternatieve aardeachtige planeet is en vooral hoe daarnaartoe te reizen? Ze willen graag duidelijkheid, zo ook over de slotzin in Koos’ Rouwdouwers: ‘En ik ben hier, en jij bent daar, en het is goed’. Dat een kitten in Rouwdouwers natgeregend en dood in de kliko terechtkomt, vinden jongeren niet fijn: ‘moest dat nou echt’? En hoe zit het met ‘de boodschap’ van de schrijver? Esther Gerritsen legt uit dat die vraag in (sommige) literaire kringen vloeken in de kerk is en Falun Ellie Koos geeft aan dat elke lezer een eigen boodschap of hoofdgedachte in een roman kan lezen en dat hen juist dát interessant vindt. Joost Oomen heeft die boodschap trouwens wel degelijk. Hij bepleit op zijn bekende hartstochtelijke manier schoonheid en een ruimere euthanasiewetgeving.
Schrijvers
Elke slotdagsessie heeft een eigen dynamiek en het lijkt erop dat de schrijvers gaandeweg losser worden en meer plezier in de uitwisseling met leerlingen krijgen. Gerritsen zegt na de derde slotdag dat ze inmiddels ‘niet meer bang is voor middelbare scholieren’. Ook haar weerzin tegen literatuur lezen voor tieners lijkt genuanceerd. In Groningen protesteerde ze tegen het verplichte lezen voor de lijst, in Rotterdam legt ze uit dat voor haarzelf de overgang van jongerenboeken naar de grotemensenliteratuur een reuzenstap was, die ze als scholier nog niet kon maken. Ze had haar eigen boek als leerling waarschijnlijk niet leuk gevonden, zegt ze. Falun Ellie Koos leek tijdens de eerste slotdagen wat afwachtend, in Utrecht en zeker in Rotterdam is hen opener, vrolijker en meer en meer in gesprek met de leerlingen. Joost Oomen speelde in Groningen, waar onder andere leerlingen van zijn oude middelbare school uit Sneek aanwezig waren, een vrolijke thuiswedstrijd maar is overal een graag geziene gast met zijn enthousiasme en bijzondere uitspraken. Gevraagd naar de betekenis van sommige namen van personages in zijn boek stelt hij dat hij geen Mulisch is, ‘met zijn namencryptologie’, maar aan het slot, met een echte literaire prijs in handen, voelt hij zich toch wel degelijk ‘een soort van Mulisch’.
Lezende leerlingen
Bij alle drie de talkshows in de slotdagsteden blijkt dat de leerlingen de boeken zorgvuldig gelezen hebben; ze stellen doordachte detaillistische én diepgaande vragen. Ze zijn daarnaast een alleraardigst en hartelijk publiek – waar niemand bang voor hoeft te zijn. Desgevraagd blijkt een duidelijke helft van de zaal (ook) vrijwillig volwassenenliteratuur te lezen en niet per se liever of alleen maar Young Adult-boeken of romantasy. Leerlingen lezen literatuur mede dankzij het Inktaapproject dat weer mooie slotdagen heeft verzorgd.
De slotdag in Groningen was de gevarieerdste. Deze vond plaats in het Forum, een indrukwekkend modern cultureel centrum in het hart van de stad. In Groningen was tijdens de slotdag ook een literaire gamehal geplaatst en een open micsessie voor dichters in spe georganiseerd. Naast de genomineerde Inktaapauteurs waren daar meerdere schrijvers zoals Manik Sarkar, Erik Bindervoet en de populaire Engelse Young Adult-schrijfster Meg Rose. De scholierenslotdag in Groningen was gepland als opmaat naar het jaarlijkse Groningse literatuurfestival Het Grote Gebeuren. Dat literatuur leuk kan zijn blijkt op dat festival en hebben leerlingen ook dit jaar weer volop kunnen ervaren.
