In de Amerikaanse presidentsverkiezingen draaide het vaak om het thema abortus en de keuzevrijheid van vrouwen. ‘Baas in eigen buik’ werd door veel vrouwen op plaquettes meegedragen. In verschillende staten werd het recht op abortus teruggeschroefd. In Nederland zien we een toename aan abortussen en dat loopt gelijk met de stijging in onveilige seks bij jongeren. Met De langste één minuut lijkt schrijfster Diet Groothuis in te spelen op dit actuele thema en ze doet dat op een wel heel bijzondere manier.
Een test die de rest van je leven bepaalt
Groothuis is bij het grote publiek vooral bekend als dichter, ze schrijft vooral jeugdpoëzie. Met De langste één minuut schrijft ze een betekenisvol boek waarbij ze trouw blijft aan haar talent. Het boek is namelijk geschreven in vrije verzen, een literaire vorm die we in het Nederlandstalige literatuurlandschap ook al zagen bij Oliver Reps of Aline Sax. In de Engelstalige wereld kennen vooral de boeken van Sarah Crossan groot succes. In haar werk beschrijft Groothuis hoe een meisje van achttien het ervaart om een abortus te ondergaan na een ongewenste zwangerschap. De titel verwijst naar het wachten op het resultaat van de zwangerschapstest die bepalend is voor haar verdere leven.
Mel zit op kamers en heeft al twee jaar een relatie met Boris. Hoewel haar vader haar regelmatig waarschuwt, vrijen Boris en Mel onveilig. Op een bergtocht in de Alpen gaat Mel vreemd en wordt ze ongewenst zwanger. Naast het feit dat dit druk zet op haar relatie met Boris, zorgt het ook voor grote spanningen met haar vader en zelfs tussen Mels ouders onderling. Hoe moet het nu verder? Aanvankelijk is er grote paniek, daarna een periode van ontkenning, tot ze de waarheid onder ogen moet zien en keuzes moet maken.
Reacties van de omgeving
Groothuis tracht in haar boek vooral de innerlijke worsteling weer te geven die omgaat in Mel: het grote dilemma om te kiezen voor het kind of het te laten weghalen. De onmogelijkheid om de juiste keuze te maken staat centraal, samen met alle gevoelens die de revue passeren: frustratie, boosheid, verdriet. Daarnaast gaat de auteur dieper in op de reacties van Mels omgeving: vriendje Boris die alles afblokt, de diepgelovige vader die diep teleurgesteld alle contact mijdt, de begripvolle oma die gebeurtenissen uit het verleden aanhaalt.
Meeleven door de gebruikte taal
Het meest bijzondere en controversiële aan het hele boek is natuurlijk de vorm waarin het hele verhaal wordt verteld. Het houdt het midden tussen proza en poëzie. Het is niet evident om alles in vrije verzen te schrijven, desalniettemin is poëzie wel hét middel bij uitstek om uiting te geven aan gevoelens. Die poëtische leeservaring doet geenszins afbreuk aan het leesplezier. Toegegeven, soms klinkt de taal wat geforceerd of onnatuurlijk, maar het is wel de juiste manier om bepaalde emoties echt voelbaar te maken. De lezer kan makkelijk meeleven en kruipt zelf in het hoofd van Mel die voor de hartverscheurende keuze staat. De bladschikking in verzen zorgt er ook voor dat bepaalde woorden echt meer aandacht krijgen. De manier waarop Groothuis het heeft aangepakt werkt dus wel degelijk en de lezer kan het boek niet zomaar wegleggen.
Toch is er ook een kritische noot: de cover doet nogal kinderachtig aan en is weinig aantrekkelijk. Ook vermeldt de uitgeverij, Volt, dat het boek 13+ is, maar dertienjarigen zijn meestal nog niet echt bezig met dit thema. Het lijkt eerder bedoeld voor vijftienplussers. Tenslotte nog iets over de illustraties van Jantien Derks. Die zijn op zich schattig en eenvoudig, maar vormen geen echte meerwaarde voor het boek. Hoogstens breken ze af en toe een beetje de bladspiegel.
Groothuis bewijst met De langste één minuut dat je ook via vrije verzen een betekenisvol en belangrijk boek voor jongeren kunt schrijven. De vorm schrikt op het eerste gezicht af, maar dat is helemaal onterecht. Het is beklijvend, blijft hangen en noopt tot meevoelen en meedenken.
Illustraties: Jantien Derks
