In 2017 las ik het boek Kinderen zijn geen puppy’s van Jürgen Peeters. Een van de basisideëen uit dit boek, is dat we kinderen eigenlijk beter niet prijzen. Intrigerend en ook wel verontrustend vond ik dat, net omdat ik van nature een complimenten-gever ben. Recent zag ik op Instagram een post, geplaatst door de Amerikaanse Brett Myles, die ging over een Japans kinderdagverblijf waar het woord ‘goed’ gedurende dertig dagen niet gebruikt mocht worden. Begeleidsters mochten geen ‘goede morgen’ meer zeggen, niet ‘goed gedaan’ en ook niet ‘goed getekend’. Wat kon dan wel? Bijvoorbeeld ‘Fijn je te zien!’ en ‘Ik zag dat je erg je best deed.’ en ‘Vandaag zit er veel blauw in je tekening.’ Geen complimenten meer geven dan? Goh, zo’n vaart hoeft het allicht niet te lopen, maar er zit misschien wel een addertje onder het gras. Want wat bleek bijvoorbeeld uit het experiment in het Japanse kinderdagverblijf? De kinderen kregen meer zelfvertrouwen, werden zelfstandiger, namen sneller zelf initiatief, werden minder competitief, gingen meer samenwerken, … En dat allemaal alleen door het woord ‘goed’ te schrappen?
Neen, natuurlijk is het zo eenvoudig niet. Opnieuw geïntrigeerd en nieuwsgierig naar de achtergrond van het Japanse experiment, ging ik grasduinen op internet en kwam ik uiteindelijk uit bij Maria Montessori. Door als volwassene concreet te beschrijven wat je ziet, wat je voelt, welke actie het kind ondernomen heeft, … geef je het kind erkenning, zonder een oordeel te vellen. Daardoor gaat het kind naar binnen kijken, naar zichzelf, en niet naar wat jij vindt over hem of over wat hij gemaakt heeft. Zo prikkel je zijn intrinsieke motivatie, waardoor ook zijn zelfstandigheid groeit en zijn vermogen tot zelfreflectie. Bovendien focus je zo op het leerproces en niet op het resultaat en, last but not least, creëer je een levenslange liefde voor leren. Dat is althans wat de Montessori pedagogie stelt en wat ook Jürgen Peeters onder andere zegt in Kinderen zijn geen puppy’s. Bovendien vermijd je zo ook dat kinderen afhankelijk worden van jouw lof. Van een compliment krijgt het kind immers een aangename dopamineboost, en de kans is groot dat het vervolgens die boost telkens opnieuw gaat zoeken. Zo creëren we dus, met de beste bedoelingen, ‘lof’-junkies. Kinderen gaan dan dingen doen om geprezen te worden en niet omdat ze die zelf willen ontdekken.
Vergezocht? Misschien, en elke medaille heeft ongetwijfeld zijn keerzijde, ook de Montessori-pedagogie. Maar toch het overdenken waard, lijkt me. Dat Maria Montessori (1870-1952) een bijzondere vrouw was die baanbrekend werk leverde, dat staat in elk geval als een paal boven water. In de reeks Little People, BIG DREAMS verscheen in 2023 het prentenboek Maria Montessori, geschreven door Maria Isabel Sánchez Vegara en geïllustreerd door Raquel Martin. Met deze serie leren kinderen én volwassenen de levensverhalen ontdekken van boeiende mensen uit de wereld van muziek, wetenschap, sport, literatuur, kunst en filosofie. Elk deel laat zien hoe het leven van deze mensen begon met een grote droom. Die van Maria Montessori was arts worden, wat in die tijd voor een meisje absoluut niet vanzelfsprekend was. Maar Maria ging al van jongs af aan haar eigen weg en eenmaal volwassen werd ze inderdaad een van de eerste vrouwelijke dokters in haar vaderland Italië. Ze specialiseerde zich in de zorg voor kinderen en haar inzichten op het vlak van onderwijs waren erg vernieuwend. Maria richtte haar eigen Montessorischolen op met vestigingen over de hele wereld en beïnvloedde zo heel veel kinderlevens. En dat doet ze nog steeds.
