Niets is zo magisch en kleurrijk als het circus. Die wereld vol wonderlijke mensen gaat ook voor je open in De voorstelling gaat beginnen van Harmen van Straaten en Maria van Donkelaar. In dit boek nemen Kim en Semmie je mee naar de zolder van oma en ontdekken daar een oude doos met circusspullen. Samen met oma bekijken ze het fotoalbum dat er tussen zit. Oma vertelt de kinderen van alles over de goochelaar, de circusdirecteur, acrobaten en nog veel meer artiesten. Ook ontdekken Kim en Semmie iets heel bijzonders over opa en oma…
Dansend op woorden
Maria van Donkelaar heeft al vele boeken op haar naam staan als auteur en co-auteur. In dit boek laat ze zien dat de kunst van het rijmen heel goed samengaat met kinderen iets nieuws leren. Dansend op de woorden neemt ze je mee langs bekende en minder bekende circusartiesten.
‘Op een strakgespannen kabel
schuifelt Mei-Mei stap voor stap,
heel voorzichtig en met gratie.
Is dat niet ontzettend knap?’
Over een clown, een goochelaar en een acrobaat weten kinderen wellicht iets te vertellen. Maar wat doet een circusdirecteur of een slangenmeisje? En wat is een fakir? Ze schroomt niet om moeilijke woorden te gebruiken waar zelfs een volwassene nog wat van kan leren. Ken jij bijvoorbeeld het woord canapé? Aan het eind van het verhaal hebben kinderen niet alleen kennis gemaakt met een jongleur, messenwerper en koorddanseres, ze hebben ook geleerd wat knotsen zijn, wat een orkest doet en wat er wordt bedoeld met een daverend applaus, je achterste, de nok van de tent en halsoverkop. Zelfs gezegdes als ‘heel de rataplan’, ‘voor een prikkie’ en ‘driemaal is scheepsrecht’ komen voor in het verhaal.
Er is ook aandacht voor het emotionele vocabulaire van jonge kinderen. Begrippen als teleurstelling, sensationeel, ijzingwekkend, eng en verbazing komen voor in het verhaal. De rijke tekst is voor elk kind waardevol omdat er op elk niveau iets te leren valt.
Iedereen is welkom
In het verhaal is aandacht voor diversiteit, wat vooral zichtbaar is in de illustraties. Er zijn circusartiesten in allerlei soorten en maten, jong, oud, dik, dun, wit of bruin. Van Violet tot Theodoor en van Mei-mei tot August en Paljas. Maar ook Semmie en Kim hebben allebei een andere culturele achtergrond. De auteur heeft zelf jaren in Italië gewoond en gewerkt wat terug te zien is in het gebruik van Italiaanse namen als de Tarantellas en de naam van circus Cipollini zelf. Waar je over zou kunnen struikelen is het gebruik van de term circusknecht, dat is wellicht niet meer van deze tijd maar past wel in het tijdsbestek waarin het verhaal zich af speelt.
Vrolijkheid en nostalgie
De illustraties zijn gemaakt in de herkenbare stijl van Harmen van Straaten, kleurrijk en speels. Er is veel op de illustraties te zien, wat soms wat chaotisch oogt maar ook uitnodigt om goed te kijken. Op elke illustratie zijn personages in heldere kleuren afgebeeld, zo is het duidelijk over wie het stuk tekst gaat. Met wat subtieler kleurgebruik in de achtergronden laat Van Straaten steeds zien dat het verhaal zich in het circus afspeelt. Door gebruik te maken van bruine tinten zet hij een ouderwetse sfeer neer. De meeste illustraties bieden prachtig ondersteuning aan wat er in de tekst wordt geschreven. Toch zijn er enkele illustraties niet helemaal passend bij wat er in de tekst wordt benoemd. Bijvoorbeeld in het stuk van de jongleur: ‘De jongleur kan al die kunsten ook met zeven knotsen doen. Kijk, ze flitsen door de lucht in paars, oranje, geel en groen’. Op de illustratie is echter te zien dat zij met vijf ballen gooit in de kleuren blauw en rood. Dit kan voor sommige kinderen verwarrend zijn.
Door de alinea’s van steeds vier zinnen oogt de opmaak overzichtelijk en rustig, wat prettig is als je het verhaal voorleest en tegelijkertijd de illustraties wilt laten zien. Bij voorlezing in de klas zijn de kinderen vooral onder de indruk van de kunsten van de fakir, de acrobaten, de messenwerper en de koorddanseres. Die kunsten vinden ze maar gevaarlijk. Vooral de jongens willen wel zo sterk zijn dat ze een bank met kinderen op kunnen tillen maar of dat in het echt zou kunnen weten ze nog niet zo zeker.
Dat je kinderen op een speelse manier kennis kunt laten maken met nieuwe onderwerpen en woorden laat dit boek goed zien. Moeilijke woorden zijn verweven in een prachtige tekst op rijm, waardoor de lezer haast zingend door het verhaal heen gaat. Met kenmerkende illustraties van Harmen van Straaten ademt het boek vrolijkheid en nostalgie uit. Het is een boek dat erom vraagt om meerdere keren gelezen te worden omdat er steeds iets nieuws te ontdekken valt.
