Elk boek van Jean-Calude Mourlevat is een feest om te lezen en dat geldt ook voor De terugstromende rivier. Het verhaal van Hannah. Maar in dit geval is het wel een afterparty, er is al een groter feest aan vooraf gegaan.
Met een afterparty hoeft niets mis te zijn. Nog even de sfeer vasthouden, even nog niet terug naar de dagelijkse realiteit. Maar je kan hem pas echt beleven als je het voorafgaande feest hebt meegemaakt. Met dit boek is het niet anders, je kunt, nee je mág het pas lezen als je het boek dat hier aan voorafging hebt gelezen, De terugstromende rivier. Het verhaal van Tomek. Het zijn beide prachtige verhalen en het zou ontzettend jammer zijn als je in ‘Hannah’ begint zonder ‘Tomek’ gelezen te hebben. In dat boek maken we namelijk kennis met Tomek. Hij is wees en heeft de kruidenierswinkel van zijn ouders geërfd. Erg spannend is zijn leven niet, het kabbelt voort als een trage rivier, hij verveelt zich dan ook te pletter! Totdat er een raadselachtig meisje (Hannah) in zijn winkel komt dat vraagt om water van de rivier Qjar. Want één druppel water van die rivier, die van de zee naar de bergen stroomt en nog nooit door iemand is ontdekt, maakt je onsterfelijk. Tomek wordt in één klap stapelverliefd op het meisje en durft amper tegen haar te praten. Een paar dagen nadat zij uit zijn winkel is verdwenen, besluit hij haar te volgen. Dan begint voor Tomek een groot avontuur, Het verhaal van Tomek (zie hier de recensie). En nu is er dan ook Het verhaal van Hannah. Beide boeken zijn vertaald door Eef Gratama.
Cadeau
Het eerste boek vertelt het verhaal vanuit het perspectief van Tomek. In het tweede boek lezen we hetzelfde verhaal, maar nu vanuit Hannah. In het eerste boek kom je al aardig wat te weten over Hannah, maar nog lang niet alles. Zo weet je niet wat er allemaal gebeurd is voordat Hannah bij Tomek in de winkel kwam, je weet ook niet precies wat zij meemaakte voordat ze elkaar een volgende keer ontmoeten, en op andere momenten toen zij niet samen waren. Dat wordt allemaal beschreven in het tweede boek, Het verhaal van Hannah.
Hannah vertelt haar verhaal aan Tomek. Het is het allermooiste cadeau dat zij hem (en de lezer) kan geven. Tomek mag haar niet onderbreken, hij mag alleen luisteren net als bij muziek. Daarna zal zij er nooit meer over praten. Dat tweede boek is dus geen tweede deel of een vervolg op het eerste boek. Het is echt hetzelfde verhaal, maar verteld vanuit een ander perspectief.
Meesterverteller
Jean-Calude Mourlevat is een meesterverteller die niet voor niets de Astrid Lindgren Memorial Award heeft gewonnen (2021). Ook het verhaal van Hannah is heerlijk geschreven en nodigt uit om door te lezen. Hannah vertelt eerst uitgebreid over het vogeltje dat haar vader voor haar kocht toen ze zes was en dat haar hele leven heeft veranderd. Vervolgens vertelt ze over de reis die ze gemaakt heeft voordat ze bij Tomek kwam. De gevaarlijke reis met de postkoets door de bergen naar Ban Baitan. Daarna de tocht door de woestijn waar ze Lalik en de Zwijgers ontmoet. Dit zijn de delen die we nog niet kenden van Hannah’s reis. Dan komt ze in de winkel bij Tomek, ook Hannah is meteen weg van Tomek. Ze gaat de volgende dag nog een keer bij hem langs maar zorgt dat hij haar niet ziet, ze durft hem niet meer aan te spreken. Dan volgt de reis die Tomek ook heeft gemaakt, alleen heeft Hannah een paar dagen voorsprong. Door het Woud der Vergetelheid en bij de Geurmakers, waar ze Tomek voorleest om te proberen hem weer wakker te maken. Maar voordat dat lukt gaat ze verder op zoek naar de rivier de Qjar. Onderweg beleeft ze nog een avontuur in het land zonder spiegels (dat niet in het verhaal van Tomek staat) voordat ze Tomek weer ontmoet. Beiden zijn dolgelukkig. Toch neemt ze nog voor een derde en laatste keer afscheid van Tomek om haar reis te voltooien. ‘Het was het ergste moment van mijn hele reis.’
Eén
Na het lezen van de twee boeken ontkom je niet aan de vraag, waarom het twee boeken zijn en niet één? De boeken horen bij elkaar, vullen elkaar aan en het tweede boek is geen zelfstandig boek. Hannah verwijst in haar verhaal ook regelmatig naar wat al eerder is gebeurd: ‘Dat had ik je al verteld Tomek’. Het voelt alsof Mourlevat eerst één boek heeft geschreven waarin de verhalen van Tomek en Hannah elkaar afwisselen. Zoals de verhalen van de tweelingbroers in De goudsmid en de meesterdief van Tonke Dragt.
De boeken van Mourlevat hebben doorgaans een eigen herkenbaar thema, in het verhaal van Hanna ontbreekt zo’n duidelijk eigen thema, het sluit eerder aan op het thema in het verhaal van Tomek, namelijk afscheid nemen. Op enig moment, zo lijkt het, is het verhaal van Hannah een los maar geen zelfstandig verhaal geworden. Dat kan eenvoudig worden opgelost als de uitgever beide verhalen in één boek zou uitbrengen, dan staat ook de volgorde van lezen gelijk vast. Of nog mooier, wanneer de schrijver er (weer?) één boek van maakt.
Tot die tijd hebben we twee feestjes, twee boeken die het lezen meer dan waard zijn. Maar dan wel in de goede volgorde, anders is het eerste boek minder verrassend en minder spannend. En dat doet geen recht aan een meesterverteller, die verdient een feest én een afterparty.
