In het Nawoord bij Proud schrijft auteur Nadine Swagerman: ‘Ik had dit boek nog minstens 100 pagina’s dikker kunnen maken’. Dat is een opvallende zin voor wie haar boek heeft gelezen en vast kan stellen dat het een zeer gedetailleerd, bijna encyclopedisch, overzicht is van alles wat te maken heeft met de queerwereld. Alle aspecten, zoals terminologieën (‘labels’), seks, relaties en de geschiedenis van queer komen in alle nuances langs.
Het boek is bovendien geschreven voor een brede groep lezers: jongeren die zich voor het eerst vragen stellen over hun geaardheid binnen het lhbtiqap+-spectrum, maar ook voor ouders, familieleden, docenten, sportcoaches enzovoort. Dat alles om elke verlegenheid om vragen te durven stellen met zachte hand weg te masseren.
De verwikkelingen naar aanleiding van de kritiek van de ultraconservatieve Civitas Christiana rond ‘Lentekriebels’ in het onderwijs staan iedereen nog vers in het geheugen. De organisatie zou zich opnieuw kunnen opwinden over Proud. Dat zou een gelijk verweer rechtvaardigen als bij ‘Lentekriebels’. Proud is een open en eerlijk boek dat alles bespreekbaar maakt op een zeer zorgvuldige manier.
Jij doet er toe
De twaalf hoofdstukken zijn afgedrukt op steeds een andere kleur uit de regenboogvlag (waarvan trouwens meerdere vormen bestaan, zoals te lezen valt). Het boek is met die kleuren op snee uitgevoerd. Proud is het derde deel dat verschenen is (de vorige zijn van dezelfde schrijver) in de nieuwe lijn van uitgeverij Kluitman ‘Jij doet er toe’. Daarin worden romans en non-fictietitels gepubliceerd over belangrijke maatschappelijke thema’s die voor lezers persoonlijk herkenbaar zijn. Alle uitgaven gaan vergezeld van lesbrieven.
In de eerste twee hoofdstukken legt Swagerman uit wat er schuil gaat achter de letters lhbtiqap+ (lesbisch, homo, biseksueel, transgender, intersekse, queer, aseksueel, panseksueel en met + alles wat niet onder die eerdere labels valt) en wat het verschil is tussen de begrippen geslacht, sekse en gender. In hoofdstuk 3 worden alle labels uitgebreider besproken.
Gemoedelijk
In het vierde hoofdstuk, ‘Wie ben je en waar pas je?’, worden de lezers persoonlijk aangesproken: ‘Als je je niet fijn voelt in je eigen lichaam, kan je heel onzeker worden. Wat betekenen die gevoelens. Betekent het dan dat je transgender bent? Of non-binair? Of allebei? Dat kan, maar het hoeft niet. Je niet prettig voelen in je lijf kan namelijk ook andere oorzaken hebben. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je jezelf niet mooi vindt. Dat je jezelf te dik vindt, te dun, te lang of te klein vindt. Dat je sproetjes niet leuk vindt (…)’. De toon is onderhoudend, gemoedelijk, niet opdringerig en geruststellend.
Vanaf dit hoofdstuk zijn veel ervaringen van meer en minder bekende Nederlanders in persoonlijke notities opgenomen, zoals van acteur Romana Vrede, cabaretière Claudia de Breij, schrijfster Carry Slee en presentatrice Rivka op het Veld.
Kunst
De veelzijdigheid en breedte van Proud spreekt verder uit de thematiek van de volgende hoofdstukken. Die gaan over hoe je uit de kast komt, hoe je relaties aan gaat en seks kunt hebben, maar ook over de geschiedenis van queer, pride en kunst. Dat laatste is het onderwerp van hoofdstuk 12. Het gaat niet alleen over drags, dans en mode, maar ook over het werk van kunstenaars zoals Frida Kahlo, Andy Warhol, Erwin Olaf en Sioe Jeng Tsao (SEEYOUSIOE), die ook de illustrator is van Proud. Deels is dit hoofdstuk interactief als queer kunstwerken kort worden besproken die via een QR-code op internet te bekijken zijn.
Als afsluiter verwijst het boek naar documentaires en websites en geeft het tal van tips voor wie nog met vragen zit. De tips zijn er niet alleen voor queer mensen, maar ook voor hun ouders, familie en docenten.
Proud is vooral een tekstueel boek. De illustraties zijn in hoofdzaak alleen te vinden op de titelpagina’s van de hoofdstukken.
