Kermiskind van Jacques Vriens is een historische jeugdroman die zich afspeelt in de jaren twintig van de vorige eeuw. Rosa reist met haar kermisfamilie door het land om theatervoorstellingen op te voeren. Hoewel ze braaf de rollen speelt die haar vader, de directeur, haar toebedeelt, vindt ze toneelspelen diep van binnen afschuwelijk. Hoe legt ze dit uit aan haar ouders? Kermis zit in haar bloed. Theater Vonkestein is alles wat ze heeft.
Gelukkig kan Rosa haar ei kwijt bij haar goede vriend Teunis, die juist erg geniet van de spotlights. Het liefst paradeert hij in vrouwenkleding over het podium. Maar ook Teunis kan niet zijn wie hij werkelijk is, ontdekt Rosa. Als haar vader een ongeluk krijgt en haar tirannieke oom Gerrit zichzelf benoemt tot directeur, slaat de sfeer in het gezelschap om en worden er zware beslissingen genomen.
Trouw blijven aan jezelf
De omslag van het boek is een regelrechte blikvanger. De magie van de kermiswereld komt in een kleurrijke prent tot leven, terwijl Rosa’s hangende schouders verraden dat niets is wat het lijkt. Het verhaal zelf bevat geen illustraties. Vriens beschrijft het kermisbestaan zeer gedetailleerd, waardoor lezers een realistische indruk krijgen van hoe het er een eeuw geleden in Nederland aan toe ging. Het sfeerbeeld van stoomcarrousels en draaiorgels roept een nostalgisch verlangen op, terwijl de maatschappelijke normen, waarden en beperkingen van die tijd als achtergrond dienen voor de persoonlijke uitdagingen van de hoofdpersonen.
Rosa’s worsteling met haar gevoelens over het toneelspelen, haar verantwoordelijkheid naar haar familie en haar vriendschap met Teunis (die vanwege zijn seksuele voorkeur niet door iedereen geaccepteerd wordt) laten zien hoe ingewikkeld het kan zijn om trouw te blijven aan jezelf in een wereld die vasthoudt aan tradities en verwachtingen. Tijdloze thema’s als ‘het ontdekken van je identiteit’, ‘het streven naar vrijheid’ en ‘de strijd tegen maatschappelijke verwachtingen’ zorgen ervoor dat lezers zich met de hoofdpersonen kunnen identificeren.
De pispottrekster en de hoed
Vriens is jarenlang leraar geweest in het basisonderwijs. Hij weet op welke manier hij een verhaal moet vertellen om door zijn doelgroep gelezen te worden. De hoofdstukken zijn kort (drie tot vijf pagina’s) en de zinnen niet al te lang en complex. Ook staan er veel dialogen in het boek, die het verhaal een prettig tempo geven. Bovendien zit er humor verstopt in de dialogen. De woordkeuze sluit goed aan bij de belevingswereld:
‘Mijn vader krabbelt op, stapt meteen naar de agenten en zegt: “Wij wilden net beginnen toen er in de zaal gevochten werd. We hebben geen idee waarom.”
“Nou, ik wel!” roept de pispottrekster opgewonden. “Dat mens voor mij heeft een idioot grote hoed op, waardoor ik niks kan zien. Ik heb haar gevraagd dat stomme ding af te zetten, maar dat deed ze niet, de trut. Toen wilde ik de hoed van haar gemene kop rukken, maar haar vent hield me tegen en zat met zijn vuile poten aan me. Nou dat pikte míjn man niet, dus die sloeg erop. Had die hoed nog meer familie bij zich. Gelukkig is mijn zoon ook meegekomen en die zit op boksles.”’
Kermiskind is een prachtig vormgegeven en inhoudelijk sterk boek dat zowel jong als oud raakt en uitnodigt tot reflectie. Een waardevolle toevoeging aan Vriens’ indrukwekkende oeuvre.
