Jonge Oogst – Young Adult (week 14 – 2023)

Hoofdpersoon Acht uit Duizend & ik, de nieuwste Young Adultroman van Yorick Goldewijk woont in de stad Surdus, omringd door een muur en een zee, waar een strikt regime heerst van strenge regels, onderwerping en controle met duidelijke, verstikkende Principes. Wie zich niet aan de strakke discipline houdt, verdwijnt. Acht weet niet meer dan dat ze wordt opgeleid tot dienstmeisje. Ze doet haar uiterste best, maar vanaf het moment dat ze in de menigte voor het eerst wordt aangekeken door Duizend, lukt het haar steeds minder om zich aan de regels te houden. En dat kan dodelijk zijn.

Duizend en ik is een toekomstroman, een anti-utopie, een droom? De roman wordt beschreven als een spannende en intrigerende en raadselachtige puzzel met aanwijzingen en vermoedens waarvan het laatste stukje pas in het slothoofdstuk wordt gelegd.

Dat je in dit mysterieuze en ongrijpbare boek je fantasie en verbeelding volop kunt gebruiken, is voorstelbaar voor wie eerder werk van Yorick Goldewijk kent. Hij won in 2022 de Gouden Griffel voor zijn boek Films die nergens draaien, een prachtig en vooral ook prachtig geschreven jeugdboek over een meisje dat in haar eenzaam zoekend leven na het overlijden van haar moeder troost vindt in verbeelding. Ook Duizend & ik, Goldewijks nieuwe Young Adultroman, blinkt naar verluidt uit in verbeeldingskracht en een prachtige schrijfstijl.

De Litouws-Amerikaanse schrijfster Ruta Sepetys schrijft prachtige ‘moderne’ historische romans die spelen in het Europa vanaf de twintigste eeuw. Schaduwliefde uit 2011 is verfilmd in 2018 maar heeft Nederland de bioscopen helaas niet bereikt; dit boek beschrijft het aangrijpende verhaal van een meisje uit Litouwen dat door de Russen met haar familie naar een werkkamp in Siberië wordt gedeporteerd. Haar derde boek, Stilte heeft een eigen stem, over de Spaanse burgeroorlog, won de prijs voor het Beste Boek voor Jongeren 2021 in de categorie vertaald. Nu is er het boek Ik moet je verraden dat speelt in communistisch Roemenië van 1989.

De 17-jarige hoofdpersoon Cristian Florescu droomt ervan om dichter en filosoof te worden, maar tussen droom en daad staat een dictatoriaal regime in de weg en dictator Nicolae Ceausescu en ook een praktisch probleem, namelijk een doodzieke grootvader. Christian wordt informant voor de geheime politie wanneer hem medicijnen voor zijn grootvader worden beloofd en zo raakt hij verstrikt in een web van leugens en achterdocht. Het boek laat niet alleen zien hoe een dictatuur een samenleving in een wurggreep houdt, maar maakt vooral invoelbaar hoe vervreemdend en gekmakend zo’n leven voor een tiener is. Achter iedere boom kan een verklikker schuilen en eigen keuzes en gedrag plaatst ieder voor vreselijke dilemma’s. Ondertussen is het regime nietsontziend wreed.

Sepetys is indrukwekkend goed in staat onder de huid van haar hoofdpersonen te kruipen. Ze maakt geschiedenis voor jongeren inzichtelijk aan de hand van persoonlijke tienerverhalen en ze doet dat in spannende, meeslepende Young Adultromans.

Genderqueer is een autobiografische graphic novel, geschreven door Maia Kobabe. Het boek is oorspronkelijk uitgekomen in de VS in 2019. Begin april 2023 is de Nederlandse vertaling verschenen.

Genderqueer is een ‘gids’ die genderidentiteit op een verhelderende en leerzame manier bespreekbaar en inzichtelijk wil maken en uitlegt wat het betekent om non-binair en aseksueel te zijn.

Vanuit persoonlijke ervaringen beschrijft Kobabe hoe het voelt om aangesproken te worden met ‘zij’: als een steentje in je schoen of een kriebelend label achter in je shirt. Kobabe kiest er zelf voor genderneutrale voornaamwoorden te gebruiken. Al op jonge leeftijd is duidelijk dat hen niet graag in een hokje gestopt wordt. Wanneer een jongen vraagt of Maia een meisje is, is Maia blij dat hij het niet weet. Maar hoe ouder hen wordt, hoe meer hen worstelt met de eigen identiteit en verwachtingen van de buitenwereld. Zo heeft Maia veel moeite met hun veranderende lichaam en heeft hen afschuwelijke nachtmerries over menstruatie. Voor Maia is er nog een lange weg te gaan voor hen zich zal identificeren als gender non-binair en aseksueel.

Het boek is een verslag van een reis naar zelfidentificatie: verwarring van puberale verliefdheden, worstelen met je coming-out tegenover je familie en de maatschappij, en over het vinden van echte vrienden.

In de Verenigde Staten heeft Genderqueer in 2020 de American Library Association Alex Award gewonnen.