Waarom verklaren mensen elkaar de liefde aan zee? Is het omdat de zee oneindig lijkt en mensen hopen dat liefde dat ook kan zijn? Deze vraag en nog vele anderen staan centraal in het filosofische avontuur Philo en de zee. Het verhaal is geschreven door filosoof Stine Jensen en theoloog Paul van Geest. De illustraties zijn van de hand van Janneke Ipenburg. Jensen heeft al meerdere filosofische kinderboeken op haar naam staan, waarvan Lieve Stine, weet jij het? bekroond is met een Zilveren Griffel. Van Geest debuteert met dit kinderboek en baseerde het op de verhalen die hij aan zijn dochters vertelde voor het slapengaan.
Echt contact
De elfjarige Philo lijkt haar draai in de wereld niet te kunnen vinden. Op school is ze er maar half bij en thuis zijn er weliswaar geen ‘echte’ problemen, maar wezenlijk contact lijkt ze ook niet te hebben. Treffend is het gesprek dat Philo iedere dag voert met haar moeder. ‘Hoe was het op school?’ – ‘Prima’. Als Philo op een dag door een dolfijn uitgenodigd wordt om mee de zee in te duiken, neemt ze het aanbod aan. Wat volgt is een reis langs verschillende zeedieren die allemaal een les voor haar in petto hebben.
Aandachtig lezen
De vertelstructuur van het boek is niet echt verrassend: Philo ontmoet een zeedier, wordt met een filosofisch vraagstuk geconfronteerd en reflecteert hier vervolgens op. De volgorde waarin de ontmoetingen zijn beschreven, had voor de uitkomst van het verhaal niet uitgemaakt. Hoewel er een duidelijke kop en staart aan het verhaal zitten, zorgen deze losse ontmoetingen er toch voor dat het geheel gefragmenteerd aanvoelt. Dit verhaal vraagt om een aandachtigere manier van lezen en nodigt met name uit om in gesprek te gaan. Philo en de zee is dus meer een filosofisch verhaal dan een filosofisch avontuur.
De eerste fluistering
De beeldende taal van Jensen en Van Geest valt direct op. Mensen liggen in de zomer ‘in het zonnetje te bakken als broodjes’ en zeepaardjes, zo leert Philo, zijn een belangrijke graadmeter voor de kwaliteit van leven in de oceaan: ‘Wij zijn de eerste fluistering van wat fout gaat’. De kracht van dit verhaal zit met name in de manier waarop het lezers aanzet tot nadenken over kleine en grootse dingen in het leven. Zo gaat het bijvoorbeeld over het verschil tussen eenzame stilte en stilte tussen mensen die elkaar kennen.
Dood van een haring
Ook complexere vragen over de zin van het leven worden invoelend en raak beschreven. Zo reageert Philo verschrikt als ze ziet dat een school haringen verorberd worden. ‘Elk wezen heeft zijn plaats, zijn tijd. Niets is zomaar. Zelfs de dood van elke haring is een deel van het grotere verhaal van de zee.’, vertelt de dolfijn haar. Hoewel het tafereel er droevig uit kan zien, kan sterven ook een manier zijn om iets te geven, laten Jensen en Van Geest treffend zien.
Allerlei tinten blauw
Bij het openslaan van het boek drukt illustrator Ipenburg onmiddellijk haar stempel op het verhaal. Vooral het schutblad weet te imponeren. Een grootse zee in allerlei tinten blauw waarin Philo en de dolfijn een diepe duik maken. De prenten zijn gemaakt met pastelkrijt en potloden, wat zorgt voor een warm en dromerig gevoel. De pastelkleuren zijn ook in de verdere vormgeving van het boek doorgetrokken, geen enkele bladzijde is wit. Dit zorgt ervoor dat dit boek een verzorgde indruk maakt.
Philo en de zee is een verhaal dat aanzet tot filosoferen en vraagt om een aandachtige manier van lezen. De beeldende taal, de warme illustraties en de gesprekken tussen Philo en de dieren in de zee prikkelen en zorgen zonder meer voor boeiende gesprekken. Philo en de zee laat je op zoek gaan naar de zee in jezelf.
Illustratie: Janneke Ipenburg
