In Kamishibai-Man van Allen Say maken we kennis met de oude Jiichan. Vroeger fietste hij elke dag naar de stad om verhalen te vertellen aan de kinderen daar en om de lekkere snoepjes te verkopen, die zijn vrouw Baachan maakte. Maar op een gegeven moment kwamen er steeds minder kinderen kijken en luisteren. Ze zaten allemaal binnen, voor hun nieuwe televisies. Jaren later krijgt de oude verteller heimwee naar zijn vroegere fietsrondes. Zijn vrouw maakt opnieuw de lekkere snoepjes van toen en de kamishibai-man fietst nog één keer naar de stad om een verhaal te vertellen…
Traditie
Het Japanse woord kamishibai betekent ‘papieren theater’. Japan kent een lange traditie van beeldverhalen, waarin kamishibai ook thuishoort. Aan het eind van de jaren twintig van de vorige eeuw ontstond er een vorm van kamishibai met een klein houten podium achter op een fiets. Zo werd het gemakkelijk om het kleine theater van stad naar stad te vervoeren. Daardoor werd kamishibai vanaf de jaren dertig in de 20ste eeuw erg populair in Japan. De kamishibai-verteller verdiende de kost met de verkoop van snoep. Hij vertelde zijn verhalen als een serie en elke aflevering eindigde op een cliffhanger. Zo zorgde hij ervoor dat zijn publiek de volgende dag zeker terugkwam om het vervolg van zijn verhaal te horen en om opnieuw snoep te kopen. In het voorwoord van auteur Allen Say en in het nawoord van folklorewetenschapper Tara McGowan, vindt de lezer nog meer informatie over kamishibai.
Toen en nu
Maar teruggaan in de tijd is natuurlijk onmogelijk en met die waarheid wordt ook de oude verhalenverteller geconfronteerd. Niets blijkt nog te zijn zoals het was en Jiichan herkent de stad haast niet meer: ‘Zie ik dat goed? Daar is het oude noedelrestaurant! Vroeger stond dat hier helemaal alleen, midden in een mooi park. Maar kijk nu eens … al die winkels en restaurants. Waar zijn de bomen gebleven? Ze hebben ze allemaal omgehakt! Waarom hebben mensen zoveel spullen nodig en willen ze zoveel mogelijk verschillende dingen eten?’ Dat zijn de vragen die de oude man zich stelt. Behoorlijk actueel, die vragen. Maar ook die goede oude tijd was niet perfect: ‘Niet lang daarna groeiden televisieantennes uit de daken, als onkruid in de lente.’ En plots zaten alle kinderen binnen aan een scherm gekluisterd. Er is niets nieuws onder de zon, want ook dat klinkt ons bekend in de oren.
Allen Say zet de overgangen tussen verleden en heden kracht bij, door ook in de illustraties van de ene bladzijde op de andere, te wisselen tussen toen en nu. Zo zien we op de ene pagina de jonge verteller omringd door bomen en zachte natuurtinten enthousiast zijn verhalen vertellen, en op de volgende pagina een wat gebogen oude man, omringd door hoge gebouwen en neonreclames in fellere kleuren.
Allen Say
Allen Say is een Japans-Amerikaanse kinderboekenmaker. Hij werd in 1937 in Yokohama geboren. Zijn vader was een Koreaans weeskind, dat in Shanghai opgevoed werd door een Brits gezin en zijn moeder was Japans-Amerikaans, geboren in Oakland. Op zijn twaalfde werd Say de leerling van zijn favoriete cartoonist, Noro Shinpei en onder zijn mentorschap leerde Say tekenen en schilderen. Op zijn 16de vertrok Allen Say naar de VSA, waar hij vaak verhuisde en daardoor ook regelmatig van school veranderde. Hij volgde teken- en schilderlessen als en waar dat kon. Later werkte hij als reclameschilder en als commercieel fotograaf. Op zijn 50ste hing hij zijn camera aan de wilgen en werd hij voltijds prentenboekenmaker. In 1999 verhuisde hij voor de 39ste keer, naar Portland in Oregon, waar hij nog steeds woont. Naar eigen zeggen werkt hij daar momenteel aan een boek dat totaal anders zal zijn dan zijn vorige werk.
Allen Say is een gerenommeerd kunstenaar en illustrator en zijn werk werd meermaals bekroond. Hij werkt vooral met aquarel in overwegend zachte kleuren. Zijn illustraties lijken vaak op foto’s uit een oud familiealbum en zijn werk wordt gekenmerkt door een opmerkelijk oog voor detail en bijzondere aandacht voor de werking van het licht. Het is vaak autobiografisch met als regelmatig terugkerend motief, de contrasterende landschappen van twee totaal verschillende landen; ongetwijfeld een gevolg van het leven tussen twee culturen en het heen en weer reizen tussen de VSA en Japan.
Heimwee
Hoe betoverend moet het geweest zijn de kamishibai-man aan het werk te zien, met zijn mooie, kleine houten theatertje achteraan op zijn fiets. Hoe moeten zijn sprookjesachtige verhalen en zijn kleurige vertelplaten de kinderen meegesleept hebben. Hoe moeten ze verlangend gekeken hebben naar de kleine laatjes in zijn theatertje, vol met de huisgemaakte snoepjes van zijn vrouw Baachan. Geen wonder dat niet alleen de kamishibai-man, maar ook zijn publiek van destijds, heimwee heeft naar al dat moois en lekkers.
De Kamishibai-Man van Allen Say, is een nostalgisch prentenboek om rustig van te genieten en heerlijk bij weg te dromen. Wilt u meegenieten en meedromen? Ren dan als de bliksem naar uw favoriete boekhandel en koop dit boek!
