De Inktaap 2026 komt naar je toe!
Middelbare scholieren uit de bovenbouw van het voortgezet onderwijs kunnen ook dit schooljaar weer meedoen aan De Inktaap, georganiseerd door Passionate Bulkboek en Stichting Lezen. Jongeren tussen de 15 en 19 jaar bepalen daarbij welke schrijfster of schrijver van een volwassenenroman de Inktaaptrofee in ontvangst mag nemen. Hun docenten Nederlands hebben afgelopen voorjaar drie genomineerde literaire romans gekozen die meedingen naar de Inktaapprijs 2026. De leerlingen lezen deze drie romans het komende schooljaar en bepalen welke spraakmakende literaire titel van het afgelopen jaar zij de beste vinden.
De nominaties
Het komende schooljaar zijn de Inktaapnominaties Gebied 19 van Esther Gerritsen (nominatie Boekenbon Literatuurprijs 2024), Het paradijs van slapen van Joost Oomen (nominatie BNG Bank Literatuurprijs 2024) en Rouwdouwers van Falun Ellie Koos (nominatie Libris Literatuurprijs 2025). Het zijn drie toegankelijk geschreven boeken die ook alle drie inhoudelijk interessant zijn voor de doelgroep.
Gebied 19 van Esther Gerritsen wordt op de Inktaapwebsite omschreven als ‘science fiction in de polder’. Meer nog dan een verhaal over een schaduwplaneet waar geselecteerde aardbewoners gelukkiger en veiliger kunnen leven, is het een roman over de achterkant daarvan: over de vraag wat geluk is, over eenzaamheid, volgzaamheid, feiten, waarheid en geloof. Met het bevragen of de relativering van waarheidsvinding bevat de roman ook een actueel nepnieuwsmotief. Hoofdpersoon en (ongelovige) Tomas behoort blijkbaar niet bij de uitverkorenen die naar de nieuwe aarde mogen. Hij blijft in eerste instantie achter op de oude aarde, de voedsel- en grondstoffenback up voor de nieuwe, en komt voor ingewikkelde keuzes te staan. Zijn twijfels over leven op een nieuwe aarde met internetcontrole over de bewoners houden aan, ondanks de mogelijkheid tot een hersenreset in ‘gebied 19’ van de hersenschors en ondanks het feit dat de oplossing eenvoudig lijkt. Hij hoeft slechts te geloven in een dergelijke nieuwe wereld.
Gebied 19 werd eerder op Literair Nederland gerecenseerd. De recensie is hier te lezen.
In Het paradijs van slapen van Joost Oomen zal de oudere middelbare scholier veel herkenning vinden in de beschrijving van de middelbareschoolperiode van de hoofdpersonen Gerrit, Douwe en Saartje. Er wordt wat afgefietst van en naar school door de winderige weilanden van het Friese platteland van Ysbrechtum naar Sneek vv! En natuurlijk wat afgefeest en gezocht naar liefde en vriendschap en voor het eerst droevig op kamers gewoond. Daarnaast en vooral snijdt de roman via de veel oudere Gerrit thema’s aan als schoonheid, (schrijf)kunst, zelfbeschikking, een voltooid leven en (het recht op) euthanasie. Vanuit euthanasiearts Engel worden de nuances getoond: euthanasieartsen ‘zijn er om mensen uit het lijden te verlossen, niet om ze dood te maken om het doodmaken’. De vraag is of de arts bepaalt wanneer een leven ‘voltooid’ is, of de patiënt of cliënt. Zo wordt de lezer veel aan het (mee)denken gezet. En uiteindelijk is Oomens paradijs er vooral een waarin waarachtigheid, eenzaamheid en dood een lichte toon krijgen door zijn vlotte pen, zijn beeldende taalgebruik en de humor.
Het paradijs van slapen is ook op Literair Nederland besproken. De recensie is hier te lezen
Rouwdouwers is de debuutroman van Falun Ellie Koos. Het is een ‘volwassenwordingsroman’ over Ada die met haar broer Broos vanaf Ada’s zevende jaar opgroeien bij vader in zijn stacaravan. Deze periode wordt verteld vanuit de Ada die inmiddels een jonge twintiger is: eenzaam en zoekend vanuit Spanje waar ze met einzelgänger Molina en de honden Lutien en Bella leeft als in haar jeugd. Haar vader was (en is) een nononsenseopvoeder en Ada is in die tijd te jong om daar vragen bij te stellen. Dat zal de lezer wel doen en die discrepantie maakt veel van de kracht van de roman. Koos’ toon is die van een naïef jong kind dat nuchter en dapper doet wat het leven haar voorschotelt. De volwassen lezer leest veel gebeurtenissen met pijn in de maag en wordt genadeloos geconfronteerd met menselijk onvermogen ondanks een goede wil en de beste bedoelingen en ook met de harde waarheid van klassenverschillen (in Nederland). Falun Ellie Koos heeft de nononsensestijl van vader gekozen om het verhaal te vertellen en ook dat maakt de roman heel aangrijpend.
De Inktaap komt naar je toe!
Er is dit jaar gekozen voor regionale slotdagen, wat deelnemen aan de slotdag veel toegankelijker maakt:
woensdag 18 maart 2026, Bibliotheek Utrecht
donderdag 19 februari 2026, Forum in Groningen
woensdag 25 maart 2026, De Doelen in Rotterdam
Meer informatie en aanmelden via de site: https://inktaap.nl/
De naam van het project De Inktaap komt van een tekst van Jorge Luis Borges: ‘Dit dier komt veel in noordelijke streken voor en is vier of vijf duim lang; zijn ogen zijn als kornalijn en zijn haar is gitzwart, zijdeachtig en soepel, en als een kussen zo zacht. Hij is met een vreemd instinct behept: zijn zwak voor Chinese inkt, en wanneer iemand zit te schrijven, gaat hij er met gekruiste achterpoten bijzitten, en met de ene voorhand op de andere wacht hij tot het schrijven gedaan is. Dan drinkt hij wat er over is van de inkt op. Daarna gaat hij weer gehurkt zitten, helemaal rustig nu.’ (Jorge Luis Borges, Het boek der denkbeeldige wezens, 1976).
