In de winter verdwalen in een grot. Het moet een van de engste dingen zijn die je kan overkomen.
In deze Kluitman Novelle van Jowi Schmitz is dit wat de vrienden Kal, Jasper en Skyler overkomt. De novelles uit deze serie hebben als motto ‘niet dik, wel spannend,’ en zijn bedoeld voor jongvolwassenen. Alle boeken uit de serie hebben circa honderd bladzijden. Naast de spanning is de sociale relevantie een belangrijk kenmerk. Bovendien moet de taal helder en in korte zinnen geschreven zijn. Ga er maar aan staan: dit vereist een behoorlijke schrijfkunst. IJsnacht beantwoordt aan bovenstaande kenmerken.
Onzeker en beïnvloedbaar
Kal is een jongen die het sociaal emotioneel niet makkelijk heeft. Hij heeft overgewicht, is faalangstig en heeft ouders die meer met zichzelf bezig zijn dan met hem. Ze hebben geld zat, maar dat lost niets op als je, zoals Kal, onzeker door het leven gaat. In Jasper en Skyler meent hij vriendschap te vinden, maar dat is het begin van de ellende. Onder leiding van de ronduit ellendige Jasper verwonden ze een docent, en worden ze naar een heropvoedingskamp gestuurd.
Soms roept het verhaal bij de lezer vraagtekens op: dat zit in het gedrag van de volwassenen: Kals ouders eten alleen sla maar snoepen stiekem, de kinderen worden in hun eentje naar een kamp gestuurd met een vaag doel. De manier waarop de docent verwond raakt is wat ongeloofwaardig. Daar moet je als lezer een beetje overheen stappen.
Superspannend
Jowi Schmitz weet die ongerijmdheden echter op te vangen door twee dingen te doen: ze maakt het verhaal van begin af aan beklemmend. Meteen zit de lezer in een rare (of zelfs nare) sfeer, waardoor je bovenstaande vreemde gebeurtenissen voor lief neemt.
De tweede troef van Jowi Schmitz is de manier waarop ze de personages neerzet. De dialogen zijn zeer sterk. Vooral Jasper is verschrikkelijk akelig en een onverbeterlijke treiterkop. Het is een heerlijk moment wanneer Jasper in zijn eigen val trapt: als hij iemand een hand geeft, knijpt Jasper, die beresterk is, altijd keihard. De kampleider Luc knijpt echter terug, en laat Jasper kronkelen van pijn.
De grotten in
De sociale relevantie van het verhaal is hier loepzuiver: Kal wordt door zijn ouders niet gezien, en ziet in Jasper en Skyler (die ook maar een meeloper is) een vervangend clubje. Dat Jasper hen alleen maar in problemen brengt is duidelijk, maar ook invoelbaar.
Het heropvoedingskamp blijkt voornamelijk te draaien om excursies in een grottencomplex in de Ardennen, in de winter. Hoe de kinderen hier een beter mens worden is wat onduidelijk (iets met samenwerken…), maar ook hier geldt dat de beschrijving van die grotten je bij de keel grijpt.
Uit de wat onnodige proloog en de flaptekst weten we dat de jongens op eigen houtje de grotten ingaan. Een precieze reden daarvoor is er niet, behalve dan dat Jasper zichzelf en zijn vrienden (of zijn het handlangers?) dronken voert. Het gedrag van Jasper begint steeds meer uit de hand te lopen, terwijl ze ook nog binnen de kortste keren verdwalen. Op dat moment kan je die Jasper wel wat doen!
Samenvattend: IJsnacht is een griezelig, met vaart geschreven maar ook relevant verhaal.
Hier en daar kan de ongeloofwaardigheid wat afleiden. Als dat de beklemming dient is dat niet erg. Tot slot: de vertelstijl. Duidelijk is dat Jowi Schmitz veel aandacht heeft besteed aan een begrijpelijke woordkeuze en niet al te lange zinnen. In de spannende delen van het boek leest dat lekker weg, maar soms zijn de korte zinnen op meerdere manieren te interpreteren.
Het is geweldig dat deze serie bestaat, en het zal voor lezers een opstap zijn naar dikkere boeken. IJsnacht is een goede loot aan de stam.
